Posted by giangtrang on 5 February 2013 | No responses
Photo: Nhoc Den Thui
Im lặng mênh mông
tiếng người đi như chim mỏi cánh
tiếng thở cô đơn
như còn vui cuối mùa dưới trăng
người gầy người chưa lại sức
gió thu luồn bẻ gãy cành đau
có mùa gió lạc chìm sâu
làm môi lạnh
Thu đến lại đi
tiếng người xa theo dòng chảy xiết
đâu áo vàng ai
có về đây qua mùa dối trăng
giật mình ngẩng lên trời sáng
thấy sương đời ngày mới lại trôi
có mùa còn đi ngang tôi
làm môi buồn
Hôm nay vẫn có khói
từ bàn tay
như tiếng kinh cầu siêu
từ bàn tay không vái lạy
cuộc đời
Ai đi qua cơn khát
rồi chợt say
những giấc say như đầu tiên
rồi chợt say say suốt mùa
một mùa
Cô đơn như cánh chim sải cánh bay đi mất
một mùa
Hôm qua trôi đi mọi việc bình thường thế
một mùa.
Posted by giangtrang on 29 January 2013 | No responses
“Ở đây phố xá hiền như cỏ. Có nỗi hồn nhiên giữa mặt người” Photo: Nhoc Den Thui
Đi qua một thành phố mà mọi người không biết gây gổ, nóng giận với nhau nhiều khi cũng muốn làm người đàng hoàng, tử tế hơn. Có lẽ chẳng nên quên điều đơn giản vô cùng của cuộc sống là chúng ta được sinh ra trong cuộc đời này là để yêu thương nhau chứ không phải để thù ghét nhau (TCS) – một góc tại Trịnh Restaurant & Cafe – số 41/5 Phạm Ngọc Thạch, Q3, Tp HCM – trước giờ đêm Hạ huyền 16.12.2012
Bài review của Hà Trương – trên Vnexpress, rất phẳng lòng, cùng với bài review của anh Trương Quý trên Tuổi Trẻ – hai bài tôi đọc đi đọc lại nhiều lần với sự kính trọng, và tôi biết tôi vẫn còn đủ kiên trì, lòng yêu cuộc sống và ngày sự gắn bó sâu sắc hơn với âm nhạc TCS. Dẫu rằng rất nhiều sớm mai đã đi qua, tôi vẫn cứ lặng lẽ ngồi thở trong không gian riêng biệt của chính mình…
Nghĩ cho cùng, nếu lòng mình còn vô tư, tôi còn giữ đó như một cuộc chơi chân thật với thôi thúc nội tâm của riêng mình, với sự bày tỏ trong cả mỏi mệt, buồn nản, đam mê, hạnh phúc …và cả sự tỉnh táo nữa!
Cảm ơn chị Hà Trương – đã rất đồng cảm…
“Trong nhiều năm được biết tới ở những quán nhạc sinh viên và ở những bản thu online, nhạc Trịnh Công Sơn do Giang Trang thể hiện đã luôn có cái lấp lánh của hy vọng. Với “Hạ Huyền”, âm nhạc đem lại một cảm giác sâu sắc của lúc tỉnh rượu tàn canh, trăng tàn bóng ngả, của từ bỏ, của cái lúc ơ thờ mỏi mệt mà thấy rằng “mọi người đều cần nhau, đều như nhau hay là không ai cần ai cả. Điều đó cũng chẳng có một quan hệ mảy may. Những đời sống vui vẻ, ‘cao hơn’ chỉ là một may mắn trong muôn ngàn may mắn khác” (Trịnh Công Sơn)”
Và anh Trương Quý: “Người ta sẽ mãi thích những giọng ca nồng nàn, đầy ăm ắp tâm sự của ngày xưa, nhưng cũng sẽ đón nhận những cách hát mới của một cõi hiện tại. Bởi lẽ, chính Trịnh Công Sơn đã tư duy như thế trong âm nhạc của mình: Trong xuân thì thấy bóng trăm năm”
Bạn Xuân Thi, chị Codet, chị Hoàng Ngọc…và những anh chị, những người bạn đã đến lắng nghe, phê bình nghiêm túc để tôi ngày một làm tốt hơn việc vẽ cho ra, cho đủ gương mặt nội tâm của chính mình trên hành trình đang đi cùng âm nhạc TCS.
“Không chờ giấc của mùa xuân” – Photo: anh Hải tròn
Posted by giangtrang on 25 July 2012 | No responses
…và trân trọng hơn một Trịnh Công Sơn
1.
Anh không tin là em có thể bị quyến rũ vào thế giới bỏ hoang của cô đơn. Đó chỉ là một ấn tượng lãng mạn nhất thời. Em sẽ quay về với xã hội cùng những con người trong đó. Anh không mong nhìn thấy em buồn. Điều đó chỉ làm anh hoang mang thêm và anh lại phải xây dựng quanh mình những ảo ảnh vô ích. Em đã có thế giới của em. Như Bích, Phương…và những người đẹp khác ở đó. Em phải có thói quen truyền thống về quan niệm hạnh phúc ở đời. Quê hương mình đã muốn thế. Em hãy nhìn lại đằng sau, em sẽ thấy rõ điều đó hơn.
2.
Đời sống đã sắp đặt cả rồi. Mỗi người đã có một phần ăn. Đừng bày vẽ gì thêm cho rối rắm vô ích.
3.
Không hiểu cuộc đời này có cho được con người một tình yêu bền bỉ như tình thương anh em đó không. Suốt đời anh, anh mong có một lần được yêu thương thành thật và nếu tình yêu nhỡ có qua đi cũng còn để lại những dấu vết đẹp đẽ. Anh cam chịu nhận phần ăn năn suốt đời. Chưa có một vết tích nào đáng nhớ sau lưng anh. Chỉ toàn là những hình ảnh mang phiền muộn đến cho mình. Vì thế anh thất vọng mà đã đôi lần đánh giá rất thấp thế giới vây quanh anh. Có thể là một bất công nhưng anh khó làm khác hơn. Có lần anh đã viết về cho anh Cường: “Cường ạ, đôi lúc mình nghĩ rằng con người chỉ là một con vật bẩn thỉu nhất vì ý thức đã dung túng cho mọi hành động của nó”. Khi sự thất vọng đã quá lớn những điều bi đát sẽ biến thành vẻ khôi hài và anh đôi lúc đã thản nhiên cười, cười vỡ vụn.
Anh từ đó hay quay về tìm bất chợt ở đâu đó một hải đăng để củng cố niềm tĩnh mịch trong tâm hồn mình.
Những dao động rồi cũng lắng xuống. Và anh đã nghĩ rằng mọi người đều có quyền kiêu hãnh riêng về mình. Niềm kiêu hãnh đôi lúc là một an ủi, một phỉnh phờ với chính bản thân mình để được yên tâm.
4.
Mọi người đều cần nhau, đều như nhau hay là không ai cần ai cả. Điều đó cũng chẳng có một quan hệ mảy may. Những đời sống vui vẻ, “cao hơn” chỉ là một may mắn trong muôn ngàn may mắn khác. Nhưng mà lấy gì làm tiêu chuẩn giá trị cho đời sống chung này. Nên thôi mặc cho cơn gió cuốn đi.
5.
Càng sống nhiều thì càng độ lượng, càng độ lượng thì càng thấy mình già nua, càng già nua lại càng đánh mất. Bởi vì mỗi ngày mình đã di mình ra xa những nề nếp sống tầm thường. Đó cũng là một loại chu-kỳ-định-mệnh.
6.
Sống trong khung cảnh này đời sống con người đã thu hẹp lại một cách khốn nạn trong những bữa ăn, giấc ngủ. Hết ăn lại ngủ, hết ngủ lại chờ ăn. Trí óc ở vào một giai đoạn nghèo nàn túng bẩn. Quê hương lắc lư trong một sợi thừng căng qua hai bờ vực thẳm. Không thấy được một cái gì rõ ràng để từ đó mình lần đi. Điều ít mù mờ nhất là cái vẻ mặt bên ngoài tranh giành, cướp bóc, quyền lợi. Anh thấy nản lòng vô cùng. Và nản lòng hơn khi thấy mình chưa đủ hào hứng để nhập cuộc. Một nhập cuộc đầy sáng suốt với quyền chọn lựa của mình. Cho nên anh vẫn còn ngồi, vẫn còn nhìn, vẫn còn xa lạ, vẫn lì lợm làm nhân chứng bên lề. Phải cần có một cái gì đó khác hơn, đúng thực chất, vô tư nhưng quyến rũ để lôi cuốn mình đi như một giòng nước trong.
7.
Chúng anh không trách ai cả. Tất cả một cuộc sống lì lợm đều đặn với ăn, ngủ, cười, nói, thứ hai, ba, tư, năm, sáu, bảy, đi học, đỗ đạt, làm quan, lấy vợ đẹp, gia đình…đã làm nhiều ý thức chán mứa, buồn nôn. Nhưng con người đã lỡ bị giam hãm trong vòng đai đó như một đương nhiên nên không thể trách móc gì được. Có điều phải biết nhận lấy sự hèn nhát, sự bất lực của mình. Đó là sự can đảm tối thiểu còn lại cho con người. Vì thế anh ghét nhất điều dối gạt. Dù làm điều xấu cũng phải có can đảm nhận chịu, phải tự trách nhiệm lấy mình; đừng bao giờ phủ nhận hành động do chính mình vì như thế mình đã vô tình phủ nhận chính sự có mặt của mình ở đó.
Con người là phải cam chịu sự tầm thường của mình vốn sẵn. Đừng che đậy sự tầm thường bằng dối-trá-huy-hoàng. Khi người khác nhìn suốt được điều đó thì không còn gì. Hoàn toàn không còn gì nữa.
8.
Đời sống thực tế sẽ hủy hoại tất cả. Không còn gì đâu. Rồi anh sợ có lúc nào đó Ánh sẽ cho chúng anh là loại lãng mạn vặt. Nhưng chúng anh thỉnh thoảng vẫn ngang nhiên kiêu hãnh vì mình còn đủ mơ mộng để len vào một đời sống thực – tế – đốn- mạt- và -mua-bán này. Đó là những gì đẹp đẽ còn lại trên đời.
Niềm kiêu hãnh là quyền tối thượng của những người con gái đẹp. Môt điều anh mong ở Ánh là cố gắng luôn chân thành. Mọi điều dèm pha và mắt nhìn soi mói sẽ thấp dần trước bức tường chân thành đó.
9.
Đời sống có thể làm cho người này không vui và người khác có thể hơi buồn buồn.
Ở đây, anh tự tìm một cách sống riêng để không bao giờ thấy cuộc đời là một sự khổ ải. Sống thì phải vui nếu không thì hãy ngủ dài lâu.
Có những hạnh phúc không bao giờ mình đến gần được. Bình thường thôi. Anh sống một mình và cố tìm một niềm vui của riêng anh.
10.
Cuối cùng cũng chẳng có gì quan trọng, chỉ tiếc là không bao giờ nói được hết những gì mình nghĩ với người mình yêu thương và đời sống đã mang đi hết những câu kinh trinh bạch mà không phải lúc nào, giờ nào, thời nào cũng thổ lộ cùng nhau được.
Có một thời ngu si, mê muội. Có một thời rực rỡ trí tuệ anh minh. Đã nhìn thấy hết cuộc đời nhưng khi giác ngộ thì không còn cơ hội để lặp lại những ngôn ngữ chân thực, tinh tuyền của mình nữa. Anh không nuối tiếc cuộc đời mà chỉ yêu thương nó mà phải nói lại những lời…đáng ra phải lãng quên.
Khi ra đi có cái gì luyến tiếc
Không được cầm mưa như hành lý để chia tay.
(Hải Bằng – Mưa Huế)
Hôm nay nghe lại Mưa hồng vì vụ bình chọn trên Xone FM Hot 10 – rồi post ảnh đường Phượng Bay mà muốn viết gì đó về chiều mưa bữa nọ ở Huế.
Từ Đà Nẵng đến Huế bữa đó trời mưa nặng hạt nhưng thưa. Mưa trên thuyền ra Thiền viện trúc lâm Bạch Mã. Thuyền trên sông nhanh quá, đứng ngoài mưa chưa kịp ướt đầu đã sang đến bờ bên kia. Leo hơn trăm bậc thang nhanh quá, chân chưa kịp mỏi đã lên đến cổng thiền viện. Băng qua vườn hoa không một bóng người nhanh quá, chưa nghĩ ra sẽ chụp hoa nào đã vào quỳ gối trước tượng Phật.
Có những điều tưởng bẵng cái nhanh quá đã qua đi không còn mấy tiếng vọng. Bước chân ra sau vườn gặp bụi hoa nở rộ. Ngẩng mặt lên gặp chiếc chuông gió đang chậm rãi ngân nga từng giọt. Tiếng vọng ở đâu đó quay về.
Đi chậm lại một vòng. Đọc chậm lại từng lời răn dạy. Chụp chậm lại từng bông hoa nhánh cỏ. Bước chậm lại mỗi bước xuống núi. Lên thuyền cũng thấy chậm lại từng hạt mưa trên sông. Tần ngần quanh quẩn những tiếng vọng ở đâu đó quay về.
Vào Huế mưa vẫn hoài mưa. Có chút lành lạnh xen giữa xốn xang. Đứng trên ban công khách sạn nhả khói chiều nhìn khoảng không gian trước mặt. Chỉ đàn chim vẫn mặc mưa ríu rít trốn tìm trên những mái nhà. Thời gian hồn nhiên trôi qua trước mặt. Ngó về phía sông Hương thì biết thế nào là mê chiều đang ngả dần màu. Một chút rạng hồng từ phía ánh đèn đang lên giữa màu chiều thiền thiền, lặng lặng. Huế đẹp thế này bảo sao Vua chẳng ham vui, thành quách chẳng mấy chốc đã vội nghiêng ngả hóa đống hoang tàn.
Đến Huế hay có cảm giác giống về nhà. Mọi vật xung quanh đây tưởng như cố tình xa lạ nhưng lại có mối giao hòa, giao cảm và tương tác với mình theo một cách nào đó. Chắc là duyên phận trong đời đã thấy đôi lần khi đến Huế. Duyên thì phải rồi. Phận nghe chừng hơi yếu thế…Lan man nghĩ đến bài kệ đọc trên thiền viện lúc chiều, và nhạc TCS:
Nhất thiết hữu vi pháp,
Như mộng huyễn bào ảnh,
Như lộ diệc như điện,
Ưng tác như thị quán
(Tất cả các pháp hữu vi, Như mộng, huyễn, bọt, ảnh, Như sương, cũng như chớp, Nên quán xét như vậy)
Hơn một lần TCS từng hỏi “hư không là gì hư không nhỉ?“. Nếu đức Phật nói mọi hiện tượng đều là ảo tưởng, là hư không, là không có gì hiện hữu thì yêu thương và sống làm gì? Hệ thống lý luận với điểm khởi đầu, lý do ra đời của đạo Phật là khổ đau ấy có thụ động, có bi quan không? Chuyện kể trong âm nhạc TCS luôn thấy khởi đầu bằng khổ đau có phải toàn chuyện não nề, yếm thế không?
Cần phải hiểu khởi đầu bằng khổ đau không có nghĩa là ngừng ở đó.
Từ chuyện nhìn lại “Vườn xưa” với “cuộc tình bão tố lênh đênh“, dở dang không có kết cục đến chuyện nhìn vào hiện tại (có vẻ) cũng vẫn buồn như thèm buông xuôi theo “Lời thiên thu gọi“. Đến hành động lên dây cót tinh thần vì “Đời cho ta thế” là đã biết tự chuẩn bệnh, tự lý giải nguồn cơn khổ đau bằng tinh thần bàng bạc vô thường chẳng phải là một thái độ nỗ lực, tích cực sao?
Khi tỉnh mộng bọt sương tan đi, ánh chớp biến đi…nhưng trong một giây phút nào đó cũng rất thật với người đang nằm mộng, đang nhìn sương, nhìn bọt, nhìn chớp. Ai là người trong cơn mộng tránh được cảm xúc thấy như thật? Ai là người đứng trước cái đẹp của một đóa hoa, một bản nhạc, một nụ cười lại không rung động, dù rằng trong chốc lát?
Có ảo tưởng của thực tế mà cũng có thực tế của ảo tưởng.
Như là: “Khi chưa học đạo thì núi chỉ là núi, sông chỉ là sông. Lúc học đạo mới thấy núi lại không chỉ là núi, sông không chỉ là sông. Đến khi đắc đạo rồi thì núi lại là núi và sông thì lại là sông mà thôi“.
Cuộc sống đúng như một dòng sông. Mọi thứ cứ trôi đi, rồi một ngày vì cơn mưa mà kỷ niệm đủ duyên sống lại. Chẳng mong đắc đạo, chỉ mong luôn an nhiên đi giữa những cái “có” và “không”. Mong còn lại một niềm vui nhè nhẹ như đang dâng lên trong điệu Bossa Nova.
Để gợi nhớ hay là để quên đi? Thì cũng tựa một cơn mưa hồng nhẹ nhàng rơi xuống một ngày trong đời…
Người ngồi xuống xin mưa đầy Trên hai tay cơn đau dài Người nằm xuống nghe tiếng ru Cuộc đời đó có bao lâu mà hững hờ
Posted by giangtrang on 17 April 2012 | 2 responses
Ở nơi ấy có đồi mua tím
Có con đường đất mịn mát chân đi
Ở nơi ấy có một rừng bưởi chín
Có người em bé nhỏ ngóng ta về
Tia nắng hạ sáng bừng trên lá cọ
Chim chào mào ăn hạt dẻ mùa thu
Rơm khô ủ những quả hồng chín đỏ
Ngọn gió chiều, hoa nở (*) trắng như mưa.
Ở nơi ấy, suối thành sông mùa lũ
Xuyên qua rừng, ngập ớt cả bờ lau
Đèn nhựa trám tinh mơ em nhóm lửa
Sương mịt mù trước cửa, thấy em đâu
Gương mặt ấy, nụ cười bên lửa thắm
Quả doi rừng trong nón để phần nhau
Ở nơi ấy vị măng vầu chẳng đắng
Củ sắn lùi ống nứa vẫn thơm lâu
Hoa chẳng sớm và trái không quá muộn
Xuân không nhanh và đông chẳng kéo dài
Mỗi khóm lá một hương rừng bí mật
Nắng dong vàng thung lũng tiếng ong bay
Tôi đã đi bao đường xa tít tắp
Bao mùa đông mùa hạ đã trôi qua
Bao cửa bể, xóm thôn, thành phố rộng
Một vùng quê nơi ấy ngỡ phai nhoà
Nếu em biết những gì tôi đã sống
Những buồn vui tôi đã có trong đời
Nếu em biết bây giờ tôi khác lắm
Buổi cùng em kiếm củi ven đồi?
Người ta bảo: Cả em giờ cũng khác
Đã con bồng, con dắt, nhớ chi tôi…
Có sao đâu: trái mùa thu vẫn thắm
Mây mùa thu vẫn trắng những chân trời.
——–
(*) đính chính đúng là “hoa Sở trắng như mưa”. Loài hoa Sở mọc nhiều trên miền trung du, hoa nở trắng rất đẹp. Thuở nhỏ Lưu Quang Vũ sơ tán cùng gia đình lên Phú Thọ.
Posted by giangtrang on 8 April 2012 | 5 responses
Giang Trang: Nhạc Trịnh như một dòng nước chảy qua cõi đời
Bùi Văn Phú
Đăng trên: Tạp chí Da màu ngày 1 & 2/4/2012, Tuần báo Việt Tribune ngày 6/4/2012
Phần 1: http://damau.org/archives/23820
Phần 2: http://damau.org/archives/23839
Cảm ơn anh Bùi Văn Phú về cuộc chuyện kỹ lưỡng và nhiều thú vị…
—————
Giang Trang sinh năm 1981 tại Hải Dương, lớn lên ở Hà Nội và là một giọng hát – rất sinh viên – vì tính cách thể hiện nhạc Trịnh mộc mạc, thư thả, không gào thét bên những nhạc cụ đơn sơ là tiếng ghi-ta, tiếng vĩ cầm. Phong cách trình diễn đó làm nhiều người nhớ đến Khánh Ly với nhạc Trịnh của thập niên 1960.
Ngày nay giọng hát Giang Trang được nhiều sinh viên và giới trẻ yêu thích. Thời học ở Đại học Ngoại thương cô tham gia sinh hoạt quán Nhạc Tranh, một tụ điểm văn nghệ sinh viên và đã thực hiện một vài CD nhạc Trịnh, nhưng chỉ để tặng bạn bè. Mới nhất Giang Trang có CD “Lênh đênh nhớ phố” gồm mười ca khúc của Trịnh Công Sơn và đã chính thức giới thiệu với công chúng qua hai đêm hát tại Trung tâm Văn hoá Pháp L’Espace ở Hà Nội nhân dịp kỉ niệm sinh nhật thứ 73 của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn hôm 28 và 29/2/2012.
Bùi Văn Phú (BVP):Là người thích hát nhạc Trịnh, sắp đến ngày giỗ Trịnh Công Sơn lần thứ 11, cảm nhận lúc này của Giang Trang về nhạc sĩ ra sao?
Giang Trang (GT): Sắp đến ngày giỗ Trịnh Công Sơn lần thứ 11, em đang lắng nghe những âm thanh xung quanh đời sống này một cách chăm chú hơn vì không chỉ riêng em mà rất nhiều người đang nhớ tới nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Với em, vì không có duyên được gặp ông lúc sinh thời, nên những cảm nhận của em về người nhạc sĩ này đơn thuần là cảm nhận của một người nghe tìm thấy sự đồng cảm và chia sẻ từ một tác giả. Mỗi lần có cơ hội được hát nhạc của ông là mỗi lần em được vào vai một người kể chuyện. Mỗi lần kể chuyện là thêm một lần em được chia sẻ với người nghe về sự đồng vọng của riêng cá nhân mình với âm nhạc Trịnh Công Sơn. Cảm nhận lúc này của em về ông có lẽ đó là: một con người giản dị, tri túc, và rất biết cách chia sẻ với đồng loại.
BVP:Giang Trang nghe nhạc Trịnh lần đầu khi nào và có còn nhớ bài nhạc đã cho mình những cảm nhận không quên cho đến nay?
GT: Ấn tượng mạnh nhất đến với em chính là lần tình cờ nghe nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tự đàn và hát cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội vào khoảng năm 1993. Khi đó, chị em vốn là sinh viên trong trường, chở em vào trường và không nói trước là đi nghe nhạc gì. Hai chị em đến muộn, vào đúng lúc nhạc sĩ đứng trên bàn và được vây quanh bởi rất nhiều sinh viên trong một giảng đường không quá rộng, nhạc sĩ đang đàn và hát những ca từ “Đừng tuyệt vọng, tôi ơi đừng tuyệt vọng…”. Nghe giọng hát và ca từ em đã bị thu hút và ngay lập tức băn khoăn: Quái nhỉ! sao cái ông này gầy còm và nhỏ bé thế, giọng hát thanh thanh đơn giản thế, mà có sức hấp dẫn thật ghê gớm. Em quay sang hỏi chị: Đây là ai hả chị? Chị cười: Trời ơi, là nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, tác giả của cuốn Sơn Ca 7 mà bố mình hay mở ra nghe, chị chưa nói với em à?
Lúc đó em đã xúc động, vì sự giản dị của người biểu diễn và vì ca từ trong bài hát lần đầu tiên em được nghe, đủ để làm em vui lên và buông bỏ cảm giác nằng nặng trong lòng, cảm giác thương bố mẹ, thương chị đã luôn phải vất vả vật lộn với cuộc sống. Em đã nhớ cảm giác vui lên trong buổi tối hôm đó, và nhiều lần tự nắm lấy tay mình thầm nhủ “đừng tuyệt vọng, tôi ơi đừng tuyệt vọng” để giữ mình lạc quan, hồn nhiên, nghịch ngợm như mọi đứa trẻ khác, và cùng gia đình vượt qua khoảng thời gian sóng gió đã đến ngay sau đó…
Giang Trang trong một đêm hát nhạc Trịnh (ảnh từ mạng giangtrang.com)
BVP:Bố là người đã mang nhạc Trịnh đến với Giang Trang, câu chuyện này như thế nào?
GT: Em tình cờ thấy trong nhà có Sơn Ca 7 và những cuốn băng nhạc khác cùng thời kỳ đó. Trong câu chuyện âm nhạc, hay văn chương nghệ thuật nói chung, em rất biết ơn bố khi bố không bao giờ đưa ra những định kiến hay sự áp đặt về mặt tư tưởng. Bản thân em trước khi biết rằng mình đã thật sự gặp, quen, thân, rồi yêu âm nhạc Trịnh vào tuổi 20 thì trước đó, thậm chí sau năm 1993 có dịp nghe nhạc sĩ chơi nhạc, em không quá quan tâm đến nhạc Trịnh, và lớn lên với nhạc Rock với ghi-ta cổ điển.
Nhìn lại quá trình này, em thấy em đến với âm nhạc Trịnh Công Sơn một cách tình cờ. Em đến đó, trước tiên bằng chính những giai điệu, bằng chính những ca từ, bằng chính đời sống riêng của từng ca khúc, thậm chí suốt nhiều năm em không muốn tìm hiểu và đọc về thân thế tác giả. Đó là một sự gặp gỡ tình cờ, tìm hiểu, và cảm thấy thân thiết với âm nhạc của ông theo một cách tự nhiên, đầy bản năng. Đối với em âm nhạc Trịnh Công Sơn là một người bạn, từ tình cờ gặp đến quen biết hơn rồi thành thân yêu, và hành trình em tìm đến với người bạn đó là hành trình tìm đến với cái đẹp, với sự xúc động để nhận ra rằng em còn tin vào những điều tốt đẹp, những điều tử tế luôn tồn tại trong đời.
BVP:Trên trang mạng riêng của mình, Giang Trang có nhắc đến Ca dao mẹ. Hình ảnh người mẹ ru con để lại ấn tượng gì cho mình?
GT: Em rất động lòng trước hình ảnh người mẹ ru con. Thân phận người con gái Việt như em thấy gợi lên một sự chở che, thì nhu cầu chở che của một người phụ nữ ngồi bên cánh võng ru con còn lớn hơn nhiều. Cái bấp bênh, cái lênh đênh như nhân lên vài phần. Ru con mà thấy từ “xót xa đời mình” đến “bấp bênh phận người”, và nhận ra chiến tranh là ngục tù. Đó quả thực là “tiếng hát lênh đênh” của một kiếp người trong thời loạn lạc. Phút giây người mẹ nhìn thấy con biết đi cũng là phút giây người mẹ bàng hoàng lo lắng. Có thể là nỗi lo rằng sau những bước chân đầu tiên của con là những bước chân vào đời, mà lo sao cho những bước chân vào đời của con liệu sẽ ra sao khi cuộc đời nhiều loạn lạc.
BVP:Là một phụ nữ, theo cách nhìn riêng Giang Trang thấy hình ảnh thiếu nữ Việt trong nhạc Trịnh ra sao?
GT: Hình ảnh thiếu nữ Việt trong nhạc Trịnh đẹp một cách mộng mơ như “em qua công viên mắt em ngây tròn” trong Nắng thủy tinh, mong manh như hình ảnh “tôi xin em năm ngón tay thiên thần, trong vùng ăn năn, qua cơn hờn dỗi” nơi Lời buồn thánh; đẹp một cách bâng quơ như hình ảnh “em đi qua cầu, chở chiều trên vai, ngậm buồn trên môi” trong Em đi trong chiều; đẹp một cách gầy guộc “như cánh vạc về chốn xa xôi” với Như cánh vạc bay. Ấn tượng chung về người con gái Việt trong nhạc Trịnh, với em, là đẹp, mong manh và vô thường.
BVP:Có bao giờ Giang Trang nghe những ca từ: “Người con gái Việt nam da vàng, yêu quê hương như yêu đồng lúa chín… Người con gái chợt ôm tim mình, trên da thơm vết máu loang dần”?
GT:Người con gái Việt Nam da vàng nằm trong nhóm các ca khúc của Trịnh Công Sơn mà em thích. Trong những năm tháng chiến tranh và chia cắt, hình ảnh đấy đã đại diện cho hàng triệu người con gái Việt với những đau thương riêng trong cùng một chặng đường đầy máu và nước mắt của đất nước.
BVP:Chắc Giang Trang có biết đến những ý kiến cho rằng Trịnh Công Sơn viết nhiều ca khúc trước năm 1975 mang tính phản chiến, Giang Trang có được tiếp cận với dòng nhạc này và nhận xét riêng ra sao?
GT: Với riêng em, em quan niệm rằng tất cả những ca khúc của Trịnh Công Sơn đều là những bản tình ca. Chữ Tình ở đây không bị giới hạn chỉ bởi tình yêu nam nữ, mà em cho rằng đó là tình người, là tình yêu thương chia sẻ cảm thông giữa con người với con người, giữa thân phận với thân phận, là tình anh em, là tình đồng bào và tình yêu với đất mẹ. Như ông đã từng viết, “sống giữa đời này chỉ có Thân phận và Tình yêu. Thân phận thì hữu hạn. Tình yêu thì vô cùng”.
BVP:Cũng trên trang mạng riêng, ngày 22/10/2008, Giang Trang ghi lại bài Gia tài của mẹ và cho in đậm những ca từ như: “Gia tài của mẹ là nước Việt buồn”, “Dạy cho con tiếng nói thật thà, mẹ mong con chớ quên mầu da”, “Gia tài của mẹ, một bọn lai căng, gia tài của mẹ một lũ bội tình”… Giang Trang muốn nhắn gửi điều gì đến bạn đọc?
GT: Trang mạng cá nhân của em thực ra không viết tới bạn đọc, mà viết cho chính bản thân mình. Em ghi lại đó những gì trong giây phút ấy làm mình xúc động hay em thấy đồng cảm.
BVP: Nối vòng tay lớn là một bài đồng dao phổ biến của Trịnh Công Sơn, gần đây một số ca nhạc sĩ đã thể hiện bài hát qua một phong cách rất mới, Giang Trang có ý kiến gì không?
GT: Em có nghe Nối vòng tay lớn theo phong cách Rock và thấy thú vị.
Những ngày sinh viên ở quán Nhạc Tranh (ảnh Dương Minh Việt)
BVP:Thời sinh viên Giang Trang hay hát ở quán Nhạc Tranh và nơi đây đã để lại cho chính bản thân nhiều kỉ niệm văn nghệ. Trong trí tưởng tượng của Giang Trang hình như có những nét giống nhau giữa Nhạc Tranh và Quán Văn ngày trước ở Sài Gòn?
GT: Nhạc Tranh và Quán Văn có điểm tương đồng. Đó là địa điểm lui tới thường xuyên của sinh viên, đặc biệt là sinh viên thuộc các trường đạo tạo liên quan đến văn hóa nghệ thuật, văn học, báo chí – và trở thành một tụ điểm âm nhạc quen thuộc cho sinh viên. Thời còn là sinh viên đến Nhạc Tranh, thú thực em có nghe mọi người nhắc đến Quán Văn nhưng không tò mò tìm tư liệu để hiểu về chỗ đó. Gần đây, năm 2010 em có đọc một tài liệu nói về sự hình thành của Quán Văn ở Sài Gòn thời thập niên 1960 và em mới nhận ra Nhạc Tranh cũng mang dáng vẻ thô sơ, nghệ sĩ và rất sinh viên như thế. Những điểm tương đồng nếu có, em nghĩ, đều là do “chất sinh viên” mà thành, và là kết quả của nhu cầu chia sẻ giữa người trình diễn với người lắng nghe.
Em nhớ lại thì thấy rằng đêm nhạc tưởng nhớ tròn 100 ngày mất nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (Để gió cuốn đi – 2001) là dấu mốc đưa Nhạc Tranh trở thành địa điểm đầu tiên tại Hà Nội thường xuyên trình diễn âm nhạc Trịnh Công Sơn thứ Tư hàng tuần. Nhưng trước đó Nhạc Tranh đã nổi tiếng là địa điểm duy nhất tại Hà Nội diễn ra các đêm trình diễn Ghi-ta cổ điển Chủ Nhật đều đặn hàng tuần với những tên tuổi như: Hải Thoại, Văn Vượng, Phạm Văn Phúc, Quang Tôn. Một số nghệ sĩ ghi-ta cổ điển trẻ bấy giờ như Quang Vinh, Nguyệt Cầm, Lê Thu, Tuấn Khang, Xuân Thịnh… cũng đã trưởng thành từ đây.
BVP:Hành trình âm nhạc của Giang Trang như thế nào và Nhạc Tranh đã để lại những kỉ niệm gì?
GT: Từ nhỏ em có học ghi-ta cổ điển nhưng chỉ theo được một năm rưỡi rồi nghỉ, và bỏ luôn một mạch từ năm 13 tuổi do hoàn cảnh gia đình em lúc đó, và tính em khi nhỏ rất cực đoan.
Ngày sinh viên năm thứ 2, năm 2001, em hát nhạc Văn Cao ở Đại học Ngoại thương đạt giải Nhất. Nhưng em lười tham gia các hoạt động ca hát, rất lười, ngay việc sinh hoạt văn nghệ ở đại học, đạt giải xong là em trốn. Sau này em đến Nhạc Tranh hát cũng là tình cờ, coi hát như một phương tiện để tâm sự, do vậy em cứ túc tắc thầm lặng và chưa tự đánh giá cao khả năng hát của mình. Sau đó bạn bè đến Nhạc Tranh nói chuyện và thế là em hát vui. Những kỷ niệm ca hát đáng nhớ nhất là các đêm nhạc ở Nhạc Tranh, và một lần em được nghệ sĩ ghi-ta Lê Thu rủ đi hát nhạc Trịnh Công Sơn cho một nhóm sinh viên Mỹ nghiên cứu về văn hoá Việt.
BVP:Yêu thích nhạc Trịnh, Giang Trang có thể cho biết tên một vài cuốn sách hay bài báo viết về Trịnh Công Sơn đã đọc và có để lại nhiều ấn tượng.
GT: Em rất thích góc nhìn về âm nhạc Trịnh Công Sơn dưới ngòi bút của Giáo sư Cao Huy Thuần. Bài phỏng vấn để lại ấn tượng sâu đậm trong em về câu chuyện giữa Trịnh Công Sơn và Khánh Ly chính là cuộc phỏng vấn do anh đã thực hiện dưới nhan đề “Khánh Ly: Tôi chỉ là cái bóng theo anh Sơn đến cuối đời”. Em rất xúc động sau khi đọc bài phỏng vấn này, có vài ngày suy nghĩ xung quanh câu chuyện đó mà không dứt ra được. Em rất yêu không gian nhạc Trịnh qua tiếng hát Khánh Ly, như yêu một vẻ đẹp vĩnh viễn sẽ không mất đi giá trị.
BVP:Khi chọn thể hiện một bài hát của Trịnh Công Sơn, Giang Trang có đặt tiêu chí không?
GT: Em không bó hẹp mình vào một tiêu chí nào cụ thể. Nhưng tính cách của em là muốn tìm kiếm những bóng nắng hy vọng trong âm nhạc Trịnh Công Sơn để hướng tới sự thư giãn sau một câu chuyện kể. Cho dù là để kể một câu chuyện, một bản tình ca không có hạnh phúc thì cũng là để nguôi ngoai đi, là để vơi dần đi những sự bấp bênh, những sự lênh đênh thường thấy trong một kiếp người.
BVP:Nếu được yêu cầu hát một bài nhạc Trịnh lúc này, Giang Trang sẽ chọn bài nào?
GT: Hiện tại em thấy mình đồng cảm nhiều với ca khúc Vườn xưa.
BVP:Bài hát chắc phải có những dấu ấn in đậm trong tâm hồn Giang Trang?
GT: Ngay những ca từ đầu tiên em đã thấy một khu vườn đẹp của tâm trí được thể hiện qua ngoại cảnh:
Ngoài hiên vắng giọt thầm cuối đông Trời chợt nắng vườn nhiều lá non Người lên tiếng hỏi người có không Người đi vắng về nơi bế bồng…
Và nhân vật với câu chuyện, mà đâu đó như đang kể thay cho chúng ta:
Với những thuyền buồm lớp lớp ra sông Xin có lời mừng giữa chén rượu nồng Với những cuộc tình bão tố lênh đênh Xin có một lần uống chén muộn phiền…
Mãi rồi cũng đến ngày tự nhiên riêng bản thân em thấy mọi sự buồn trong chuyện kể qua ca từ của Trịnh Công Sơn cũng đều đẹp. Cái đẹp hiển hiện rất rõ trong âm nhạc của ông. Ở hoài niệm, ở ngay những sự dang dở không có kết cục. Ở ngay sự bâng quơ trong tịch lặng. Ở những nỗi buồn mà vẫn cứ đẹp chứ không trở thành một gánh nặng bế tắc. Giản dị, khúc chiết – giống như ta ngắm nhìn một vườn thiền vậy. Hát lên em thấy thanh thản và nhẹ nhõm.
Nhạc Trịnh với giọng hát Giang Trang tại Press Café, Hà Nội 28/2/2011
BVP:Giang Trang có những CD nào rồi?
GT: Trước đây em có thu 2 bản nháp, thu một cách tình cờ và ngẫu hứng. Ở các bản thu này, những người đệm đàn là những người đã cùng em sinh hoạt văn nghệ tại Nhạc Tranh. Hai lần thu đó, giống như hai lần đi “chụp ảnh kỷ niệm”, khi thu không có sự chuẩn bị tập hay tập luyện kỹ lưỡng vì lúc đó em quan niệm hay dở không quan trọng bằng việc lưu giữ lại cảm xúc sau một giai đoạn đàn hát với nhau tại Nhạc Tranh.
Hai CD nháp đó là “Vẫn có em bên đời” làm năm 2001 với 9 ca khúc của Trịnh Công Sơn. Năm 2007 làm một CD nháp nữa, tựa “Lời ở phố về” cũng gồm 9 ca khúc.
Ngày đó, em có làm bìa, thiết kế vui, cho “Vẫn có em bên đời” và in 30 bản đem tặng bạn bè thân. Đến “Lời ở phố về” em không làm bìa và chỉ copy CD để chính thức tặng 2 người bạn. Khi thu xong, mãi năm 2006 em mới chủ động đưa lên account esnips – một chỗ em nghĩ rằng khá “kín đáo” để giữ lại những ca khúc đó, đề phòng máy tính hỏng. Nhưng thực tế các bản thu nháp này đã được lan truyền từ lâu trên mạng, được bạn bè truyền tay nhau nghe và upload lên… Em rất cám ơn Internet đã trở thành phương tiện để em được đón nhận nhiều sự chia sẻ, và cũng biết cách chia sẻ nhiều hơn với mọi người. Bây giờ thì em rất cám ơn Facebook, đã cho phép cuộc sống offline (ngoài đời) dịch chuyển lên online (không gian ảo), rút ngắn khoảng cách địa lý và người có thể gặp gỡ chia sẻ với người.
CD đầu tay của Giang Trang
BVP: Lênh đênh nhớ phố là CD mới nhất và chính thức được phổ biến. CD đã được những người yêu thích giọng hát Giang Trang đón nhận ra sao?
GT: Em chính thức phát hành lần đầu tiên CD này vào ngày sinh nhật lần thứ 73 của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn với hai đêm nhạc “Lênh đênh nhớ phố” (28 và 29/2/2012) tại L’Espace – Trung tâm văn hóa Pháp. Dịp đó em nhận được nhiều lời chia sẻ từ phía người nghe và cảm thấy rất hạnh phúc.
BVP:Tựa Lênh đênh nhớ phố gói ghém điều gì?
GT: Tựa đề này xuất phát từ một cảm giác của riêng bản thân em. Em tìm thấy một phần của chính mình trong ca từ nhạc Trịnh. Em luôn thích những dòng sông, thích đi bộ dọc một triền sông, vì ở đó em tìm thấy sự tĩnh tại và có cảm giác được vơi bớt những muộn phiền.
“Lênh đênh” là từ xuất hiện trong nhiều ca khúc Trịnh Công Sơn, là từ em muốn dùng để gợi mở ra một không gian dòng sông từ cảm giác của riêng bản thân mình. Nhưng nhiều hơn nữa, “lênh đênh” là một trạng thái thường gặp của những người dấn thân trong nghệ thuật, và thậm chí của tất cả mọi người, là thân phận từng người đã sinh ra trong cuộc đời này. Nó gợi về sự bấp bênh, sự trôi chảy của thời gian, hoài niệm và tuổi trẻ, tình yêu, của đời sống giữa guồng quay “phố xá đông vui” – không gian phố, không gian của hẹn hò và kỷ niệm trong âm nhạc Trịnh Công Sơn cũng là trong ngay chính đời thường này.
BVP:Theo nhận xét riêng, giọng hát Giang Trang đơn sơ, trầm ấm và có sức quyến rũ, thế Giang Trang có định theo nghề ca hát?
GT: Âm nhạc đã luôn luôn và ngày càng trở thành người bạn đường thân thiết của em. Nhưng cho đến giờ phút này em không đến với ca hát như một việc chọn nghề, mà cá nhân em có nhu cầu trưởng thành với nghệ thuật. Và nghệ thuật là phương tiện để em chia sẻ với gia đình, bạn bè, khán giả.
BVP:Là người của thế hệ 8X và yêu thích nhạc Trịnh, Giang Trang có thể chia sẻ nhận xét riêng về nhạc và con người Trịnh Công Sơn.
GT: Em thấy âm nhạc Trịnh Công Sơn như một dòng nước chảy qua cõi đời, không bị bó hẹp bởi những định nghĩa cứng nhắc hay chuẩn mực duy nhất. Mỗi người đến bên dòng nước đó sẽ đem theo một chiếc bình của riêng mình để tìm thấy và định dạng trạng thái cảm xúc. Với cá nhân em, em thấy cho dù người nghe tưởng rằng đang đi trong một câu chuyện kể bàng bạc nhất, hoang vắng nhất, thậm chí khổ đau, sợ hãi hay căng thẳng thì phần kết của câu chuyện luôn là một sự an ủi trong bình yên và vắng lặng. Ở thế giới đó em nhìn thấy những giá trị tốt đẹp giữa con người với con người, không có ganh đua, bon chen, tị hiềm, chỉ còn lại sự lắng nghe trong yêu thương, thông cảm và tự thả trôi đi những muộn phiền.
Như em đã nhận xét ở lúc đầu, em cho rằng Trịnh Công Sơn là một người rất biết cách chia sẻ với đồng loại. Những giai điệu của nhạc Trịnh không chỉ vang lên trên sân khấu hay từ những dàn âm thanh đắt tiền mà phần lớn hơn, lớn hơn nhiều, những giai điệu đó vang lên trên các hành lang ký túc xá, giữa những quán rượu, hay chính từ miệng người huýt sáo bâng quơ… Giai điệu của nhạc Trịnh mộc mạc và giản dị, nên đó chính là cơ hội cho những người đến sau đào sâu và sáng tạo, để tìm phương tiện kể tiếp câu chuyện theo một ngôn ngữ gần gũi hơn với đời sống hiện tại.
Em cho rằng đối diện với âm nhạc Trịnh Công Sơn cần sống thật trong từng cảm xúc.
BVP:Cám ơn Giang Trang đã chia sẻ cảm xúc riêng. Chúc Giang Trang những niềm vui.
GT: Cám ơn anh Bùi Văn Phú đã dành cho em cơ hội để tâm sự với bạn đọc và khán giả.
Hát ở Trung tâm Văn hoá Pháp L’Espace (ảnh Trần Vũ Hải)
(ảnh trong bài do Giang Trang gửi và từ trang mạng của cô)
