Giang Trang

12 Apr 2006

Tôi nhận được một cái email lạ và khá thông minh comment về bộ ảnh cưới của mình. Sau những lời khen như của hầu hết những ai từng xem album ảnh là một lời “trách móc” khéo léo và một chút gì đó xót xa:

“hichigiangtrang, em tinh co biet den chi, tinh co biet den blog cua chi, tinh co duoc mot vai nguoi ban gioi thieu ve album anh cuoi cua chi. Em chi la nguoi qua duong, khong gioi nhu chi ve mot so linh vuc nao do nen em khong dam mao muoi noi nhieu :p.

Ve nhung tam anh cua chi, tat ca deu rat dep. em khong gioi ve technique chup anh nen khong dam nhan xet ve mat ky thuat. Em thay dep thi noi dep thoi :”> Co dieu truoc nhung loi khen, nhung loi tan tung cua ban be ve album anh cuoi cua chi, em van thay tran tro mot vai dieu

Phai chang ho thien vi chi qua ma khong nhin thay nhung dieu sau xa trong nhung tam anh do ??? Co dau va chu re rat dep, phong canh lang que cung rat dep, ngoai tru 1 dieu. Nhung tam anh cua chi lam em thay mot su tuong phan ro net giua giau va ngheo, giua su day du hanh phuc va nhung thieu thon buon trai cua lu tre va ke ca nguoi lon o lang que ay. Gia nhu album anh cua chi ko co nhung tam hinh nhu vay co le se dep hon rat nhieu. Vi sao chi chon lang que de chup anh cuoi cho minh? Co dieu gi thu vi khi chi chon nhung dua tre ngheo lam nen cho doi vo chong tre hanh phuc dam am nhu vay? Dat nuoc minh con ngheo qua phai khong chi? Anh va chi se van dep, van noi bat ngay ca khi cai nen khong phai la su tuong phan nhu vay

 Co le chi se rat ngac nhien khi nhan dc message nay. Em xin loi chi truoc neu co lam chi phat long. Chi don gian la em muon comment ve nhung tam hinh em nhin thay thoi;)”

Tôi nhớ đến “bài comment” của nhà báo Xuân Bình (người chụp tặng vợ chồng tôi bộ ảnh này) đã đăng trên Sinh viên số Tết Bính Tuất 2006 đính kèm 2 tấm ảnh, một của vợ chồng tôi, một của vợ chồng con gái ông Nguyễn Khoa Điềm. Xuân Bình khi ấy đã ngậm ngùi đầy trách móc trên trang báo “Một tấm ảnh cưới, hai nẻo đi về…”

Nhưng ngắm đi ngắm lại những bức ảnh cưới của mình, nghĩ đi nghĩ lại tôi vẫn thấy mình đúng khi quyết định chọn “một không gian ngoài trời thoáng rộng lại có cây đa, bến nước sân đình, những ngõ làng bình yên,những mái ngói lô xô, những gương mặt quê hồn hậu, chất phác…” để dù giống như “chớp nhoáng vay mượn chút tình, nhờ vả ít tâm linh rồi vội vã ra đi với hành trang nhẹ bẫng”…

Tôi nhớ lại cảm giác mình từ một cô dâu đi chụp ảnh cưới “vô tư” bị biến thành một “diễn viên đóng một cảnh phim” trước sự hân hoan reo vui của bọn trẻ trong làng Phù Lãng. Chúng nhất quyết khăng khăng hồn nhiên đi theo đòi xách váy cho tôi với một niềm tin ngây thơ rằng “một tối thứ tư nào đó chúng cũng sẽ lên hình trong một chương trình phim truyện của VTV”. Tôi nhớ lại cái cảm giác dăm ba người phụ nữ đang cặm cụi nặn gốm sau bức tường nhà ngay lập tức háo hức nghển cổ lên cười vang gọi với theo cái đầu trọc lốc của chồng tôi “Đám cưới cầu thủ bóng đá các chị ơi!?” hay là “Ôi sư mà cũng lấy vợ xinh kìa, lạ chửa”. Đứng giữa đường làng, giữa những nụ cười hồn nhiên thân thiện ấy, tôi thấy mình tự tin và hoà đồng. Trong một niềm vui hạnh phúc riêng tư, sự hoà đồng ấy nhân lên thành một niềm vui chung, cho dù chỉ trong chốc lát.

Ở đây, sẽ không phải là ở một nơi nào khác…Chỉ có những nơi chốn thế này tôi mới tìm được cái cảm giác hoá mình trong một phút giây mang tính “lịch sử”. Có phải là ác ý không khi tôi hoàn toàn ý thức được là muốn đến đây ghi lại những điều mình muốn ghi, còn hơn là buông xuôi và để cho những giá trị còn lại rất ít ỏi này tan biến hết một cách thầm lặng mà không có dấu ấn nào còn liên quan đến cuộc đời mình. Biết đâu, đây có thể là những hình ảnh cuối cùng còn sót lại của một mảnh đất nối tiếng văn vật, một chi lưu của dòng chảy gốm Việt. Biết đâu, con cháu vợ chồng tôi (và nếu chẳng may có cả con cháu của các bạn ) mười, hai mươi, thậm chí một trăm năm nữa nếu có “tình cờ” xem được vài tấm ảnh nhỏ mọn này, chúng có thể ngạc nhiên vì ngày xưa nông thôn ruột già ta nghèo đến thế, hoặc nếu là đứa biết nghĩ hơn thì sẽ để ra một chút ngậm ngùi đau đáu nuối tiếc về một nẻo kia, nẻo đằng sau những tấm ảnh của bác thợ chụp tài hoa: cái hồn quê ấy đã tan chảy về đâu… Thế thì những bức ảnh cưới của tôi hẳn là cũng bớt tẻ nhạt hơn?

Nói đến đây, tôi giật mình mường tượng ra Phù Lãng của những năm 2010…

Cái nghèo và cái đói, cái tương phản của “kẻ phố” với “người làng” chỉ là một nỗi ngậm ngùi nhỏ dễ tìm thấy ở bất cứ nơi nào bên ngoài những bức ảnh này. Cái trăn trở lớn hơn còn đang treo lơ lửng ở đằng sau những bức ảnh. Có đến chụp ảnh ở Phù Lãng mới nhận ra những đường tròn nghiệt ngã từ sâu thẳm chốn quê. Cái gọi là “đô thị hoá trong sự thiếu văn hoá” vừa kịp nhen lên đã chực xoá tan tành hết cả mấy ngàn năm văn vật. Đâu rồi lò ếch, lò đàn với phương thức làm chĩnh-sành-chum-vại truyền thống? Chỉ còn toàn một loại lò nung “hiện đại hoá, tiện nghi hoá rẻ tiền” phun khói đen mù trời! Đâu rồi Phù Lãng với trọn vẹn những ngôi nhà mái ngói, những công trình kiến trúc với những gạch lá, gạch thất, gạch lục, gạch vuông vừa phẳng vừa đều vừa thấm nước mà không hề rực rỡ? Lò mới, có thêm ít tiền lại hớt hải vội xây ngay dăm ba căn nhà kiến trúc kiểu “Âu” nhưng đeo toàn mặt nạ tím ngoét đến lợm người. Thế là dần dần phá toang hết các cấ
u trúc lịch sử, cấu trúc văn hoá, cấu trúc của một cộng đồng làng xã mà mới chỉ non chục năm trước vẫn còn mang nguyên vẹn một hồn quê.

Người ra phố, kẻ về làng…có thể nào bảo tồn được làng đúng là làng mà phố đúng là phố không đây?

Còn bác Xuân Bình, giả sử đôi dăm năm nữa em mới kưới. Bác vác máy dắt chúng em về Phù Lãng thì sẽ chụp cái gì? Hay em lại đành chịu tiếng oan cố ý tạo ra một sự tương phản nào đó để tôn bật hình ảnh của mình lên?!

Đường về Phù Lãng sao như đang mờ mịt xa xôi thế…