Giang Trang

vặt vãnh 360 ngày…

Hành trình đi ngang triền dốc

Posted by giangtrang on 3 June 2010 | 1 response

Tôi đang nghe Thái Thanh hát Tuổi đá buồn. Chưa bao giờ nghe Thái Thanh hát nhạc Trịnh Công Sơn, đa phần chỉ nghe Khánh Ly. Đã mấy tuần nay đến lúc này mới “tự thưởng” ngồi nghe nhạc Trịnh Công Sơn. Hy vọng là nhận ra những cái khác, những cái cần điều chỉnh. Bản thân trong lúc tập, lần đầu với lần hai đã thấy cảm giác khác đi mất rồi, thiếu tính chủ động và ổn định. Nhưng nói chung tôi cũng vẫn lờ mờ là mình phải “kỹ hơn” từ chỗ nào. Trước đây bản năng quá, chỉ dựa vào một “không gian sẵn có”. Được cái những lúc ấy thường tôi rất chủ động và quên chính mình để được làm một “người khác”.

Buổi trưa không quá nắng, lúc nhàn rỗi nghe nhạc thấy thèm vài thứ. Nghe Thái Thanh hát, bỏ qua mấy đoạn uốn éo thì hình như trưa nay Hà nội cũng có tí mưa nhẹ tênh tênh, cũng chẳng biết bắt nguồn từ đâu.

Đây là khoảng thời gian mà tôi đang yên tĩnh gặm nhấm nó với nhiều trạng thái khác nhau. Sẽ không ai biết bởi lối đi ở ngay dưới chân mình :)

————

Tôi nhớ một buổi trưa cách đây chừng 5 năm ở tầng 6 Metropole Lý Thái Tổ sau khi đi thăm khách hàng về sớm. Ngó qua cửa sổ ngân hàng nhìn ra sân khấu tròn ngoài trời của L’Espace rồi nổi hứng lách cách một mạch dài trong trạng thái “bị thuyết phục” bởi Murakami. Tuổi trẻ là một đặc quyền. Khi ấy người ta có thể dễ dàng viết ra mọi suy nghĩ đến tận cùng ngóc ngách của nó.

—————

Nhà 159 Âu Cơ

Nhà 159 Âu Cơ

Bể cá

 
“And when I start having thoughts like this, the more I think about it, the less I can tell how much of the vividness is real and how much of it my imagination has invented. I feel as if I’ve wandered into a labyrinth. Has that ever happened to you?”
 

“Anh có nghĩ rằng công ty anh cần một mặt bằng khác rộng rãi hơn trước khi muộn mất không”. Vợ tôi hỏi. Nàng hay dùng từ “công ty anh” thay vì nàng có thể nói là “công ty mình”.

“Anh cũng đang đi tìm suốt ấy chứ! Đến lúc cần một bộ mặt đàng hoàng hơn rồi”.

“Thế thì anh chịu khó đọc báo tìm nhà đi, cứ lúc nào rỗi hai vợ chồng cùng loanh quanh xem sao!”.

Rồi chúng tôi chuyển đến căn nhà này. Tôi thấy tất cả mọi việc đã diễn ra rất nhanh chóng và thuận lợi.

Từ khi nàng bước vào cuộc sống của tôi, đây là lần thứ hai tôi chuyển chỗ ở. Lần đầu thì nàng khuyến khích tôi nên tập trung xây dựng một sự nghiệp riêng, không chung đụng, cho dù chỉ là về mặt danh nghĩa. Có lẽ, đó là thời điểm thích hợp để những khuyến khích của nàng có tác động mạnh mẽ đến quyết định của tôi. Cũng đến lúc tôi cần có một bước đột phá đầu tiên trong sự nghiệp của mình. Tôi tìm một văn phòng nhỏ ngay trung tâm thành phố, bắt đầu mở một công ty mới, và không quên dành ra một căn phòng nhỏ ấm cúng làm chỗ riêng tư cho mình.

Tôi vẫn nhớ, cuối mùa đông năm trước, chúng tôi nhắn tin cho nhau cả đêm để tìm một cái tên cho công ty mới. Nàng gợi ý một số cái tên nghe có vẻ hay và đậm chất tính cách của nàng. Nghĩa là sau mỗi cái tên thường được gắn với một ẩn ý nào đó. Nhưng theo cách nghĩ của tôi, một cái tên tôi thích là một cái tên lạ tai, dễ nhớ, dễ đọc và hiện đại, không cần có ý nghĩa gì lằng nhằng. Cuối cùng, tôi cũng đề xuất một cái tên lạ hoắc và ngạc nhiên khi thấy nàng rất vui vẻ tán thành. Nhưng vẫn là cách của nàng, khi nàng nói thêm rằng thế thì từ một cái tên chẳng có ý nghĩa sâu xa gì, tôi sẽ làm cho nó được trở thành có nghĩa, điều ấy thiết thực hơn.

Sang một mùa đông khác, chúng tôi cưới nhau. Từ khi nàng dọn về ở hẳn với tôi, cho đến lúc này, mọi thứ vẫn luôn suôn sẻ và tốt đẹp.

Căn nhà mới tinh, to, rộng và tất nhiên là đẹp này có một bể cá dưới tầng hầm. Hôm đầu tiên dọn đến đây, vợ tôi phát hiện ra trong cái bể to hơn một khối ấy có sẵn một đôi cá nhỏ xíu. Có lẽ mấy bác thợ xây đã bỏ vào từ lúc nào. Tôi rất thích cá cảnh, và đã định bụng phải sớm nghĩ ra cái gì đó để bể cá thêm sinh động. Vợ tôi thì đủng đỉnh. Nàng bảo thôi cứ từ từ, trong bể có nhiều cung quăng, vả lại hai đứa chúng nó (cách nàng gọi đôi cá) đã tự sống được với nhau qua mấy tháng trời thì chắc là vẫn còn sống được thêm một hai tháng nữa trước khi cần chúng ta quan tâm tới. Chúng mình còn nhiều việc khác phải ổn định cái đã. Tôi thấy nàng cũng có lý.

Việc thay đổi địa điểm không hề làm công việc của tôi gián đoạn. Mọi thứ vẫn luôn suôn sẻ và tốt đẹp. Nhà mới rộng rãi, công ty có đủ chỗ ngồi thoải mái cho mọi người. Nhiều nhân viên mới đã ra nhập công ty. Vợ tôi cũng bận hơn. Khi còn ở căn nhà cũ, nàng hay thu xếp về sớm ít nhất là hai hay ba lần trong tuần để nấu cơm tối. Bây giờ thì thêm cái cớ bếp chưa có, nên hầu như ngày nào nàng cũng về muộn. Có vẻ như công việc của nàng có cái gì đó căng thẳng và bế tắc. Mỗi tối, khi nàng rời nhà băng trở về, cũng là lúc còn mình tôi ngồi lại công ty. Sau đó chúng tôi ra ngoài ăn cơm bụi hoặc về ăn ké bố mẹ vợ, rồi quay lại nhà vào lúc hơn mười giờ đêm. Khi ngồi trong ô tô trên đường về nhà, lắm khi đang mải kể chuyện cho nàng nghe, quay sang đã thấy nàng ngủ gà ngủ gật từ lúc nào. Có hôm tôi chẳng kể gì, để kệ cho nàng ngủ thiếp đi trên quãng đường ngắn ngủi như thế.

Có một điều quái gở là, nàng có thể ngủ gật trên xe ô tô của tôi trên đường về nhà, uể oải leo lên đến tầng 5, chui vào phòng, bật laptop nhưng rồi lập tức lại tỉnh như sáo trước màn hình. Trong lúc nàng ngồi check offline message trên yahoo (mà hầu như không mấy khi chat), hoặc đọc blog của nàng và của bạn bè nàng, tôi đã kịp tắm xong. Thấy tôi chuẩn bị mở DVD xem phim, nàng sẽ tạm rời bỏ cái laptop trong giây lát để tắm gội và quay lại ôm khư khư lấy cái laptop ngay lập tức rồi cười chí chá một mình. Tôi để ý, hôm nào tôi xem lại hoặc mở mấy bộ phim tình cảm như “In the mood for love”, “ 2046”, “Error” thì kiểu gì nàng cũng bỏ cái laptop và sán lại gần tôi, rồi chăm chú xem như muốn nuốt lấy từng mẩu lời thoại một. Hôm nào tôi bật các DVD mình thích, những cái liên quan đến thời Hít le, chiến tranh thế giới, hoặc phim dành cho những gã đam mê tốc độ, xe cộ, thích sưu tầm đồng nát (nàng gọi tôi là đồng nát), thì nàng yên tâm lướt web cả buổi cho đến khi phim kết thúc mới ngừng. Thỉnh thoảng nàng cũng chủ động xem phim cùng tôi. Nhưng để giữ nàng tập trung xem phim cả buổi, tôi sẽ chọn những phim thể loại phim tình cảm, hoặc là những phim có mô tuýp kiểu như: “Sát thủ chuyên nghiệp”, “ Bản danh sách của Shiller” hay “Crash”. À, mà thực ra lần đầu tiên xem Crash nàng đã ngủ gật ngon lành bên cạnh tôi. Hôm sau nghe tôi kể là hay, lại lén lún ngồi một mình xem lại. Chắc là để chuẩn bị bài cho blog?

Tôi vẫn đùa trêu vợ tôi là gái có chồng nhưng vẫn độc thân. Nàng nói rằng vì vậy nên nàng mới đồng ý lấy tôi nhanh thế. Sống với tôi nàng cảm thấy cuộc sống nhẹ nhõm, hạnh phúc và yên bình. Quan trọng là nàng vẫn giữ được những thói quen xấu của mình, mà điển hình là thói quen vào internet trước khi leo lên giường ngủ. Nàng cũng tự nhận là nàng không phải mẫu người yêu thích công việc nội trợ, nhưng khi cần thì sẽ vẫn làm tốt và làm một cách có trách nhiệm. Điều này tôi hoàn toàn có thể tin được. Bằng chứng là trước khi lấy nhau, một trong những cái khiến tôi yêu nàng là nàng làm cái gì cũng nhanh mà vẫn đảm bảo chất lượng. Hồi ấy tôi hay được ăn cơm nàng nấu. Nàng nói rằng vì mẹ nàng bận việc phòng khám đến khuya mới về, em nàng bận học, chả nhẽ để bố nàng nấu cơm. Thế nên nàng vẫn có thể nấu cơm thường xuyên vì gia đình nàng luôn ăn tối muộn vào lúc 9 giờ.

Mấy tháng nay, từ khi dọn sang nhà mới, nàng chưa nấu bữa cơm nào cho tôi ăn. Cái tội là vì chúng tôi chưa có bếp. Tôi cũng dễ nuôi, và nhìn chung là chiều nàng, nên chẳng kêu ca gì. Thôi thì chưa con cái gì, mà cả hai vợ chồng đều có tính lê la nên cứ tiện thế nào thì sống cái đã. Không nấu cơm nhà thì hai vợ chồng lại đi ăn bụi với mấy ông bạn già độc thân hoặc về ăn ké cơm bố vợ. Kể ra cũng tội cho ông bố vợ, từ khi nàng dọn ra khỏi nhà, bố già về hưu lại phải miễn cưỡng nhận trách nhiệm cơm nước.

Bản tình ca ấy của chúng tôi cứ lặp đi lặp lại mỗi ngày. Công việc của tôi thì luôn bận rộn, nhưng được cái đến tối tôi luôn cố giữ khoảng thời gian ấy cho riêng nàng. Tính nàng hay nghĩ ngợi. Mấy lần nàng đã định chuyển chỗ làm. Nhưng tôi thấy tiếc, lại khuyên nàng nên suy nghĩ kỹ. Nói gì thì nói, ở tuổi của nàng, có một công việc sạch sẽ, ổn định, thu nhập khá, thế là quá ổn. Nàng chỉ nên chọn một trong hai thứ, một là ở lại chỗ làm hiện tại và sinh con vào năm tới, hai là chuyển chỗ làm mới và hoãn lại việc sinh con. Những rắc rối và bận rộn trong công việc khiến nàng thường xuyên trong tình trạng căng thẳng và mệt mỏi. Lắm lúc tôi phì cười khi thấy nàng bỏ ngang quyển sách đang đọc, bặm môi, gõ gõ cái ngón tay trỏ lên thành giường và suy nghĩ một điều gì đó trong trạng thái bực mình tức tối. Rồi tự nhiên nàng hỏi: “Này, thế vợ có phải là người hiếu chiến và ghê gớm không nhỉ?”

“Ghê gớm quá đi chứ! Cái mặt giả bộ hiền thôi chứ ghê gớm thâm nho thế này thì người ta còn đánh vào cái tính hiếu chiến ngầm của em. Khi nào mà em kệ được, thì em sẽ thắng”. Tôi đáp. Và thế là nàng nổi điên lên, nói một thôi một hồi xả stress lên tôi. Cứ như tôi là mấy kẻ đang làm nàng bực mình, đang khích cho nàng tự ái sẵn sàng tung hê mọi thứ. Rồi nàng bỏ xuống dưới nhà.

“Ôi cái bể cá đầy cá rồi đây này!” nàng hét lên. Tôi chạy xuống. Chúng tôi chả quan tâm gì thế mà đôi cá cũng đẻ ra một lũ cá con. Cả đàn cá đến hai chục con, li ti, li ti trong suốt bám theo cá bố cá mẹ. Sau khi đẻ xong, cả hai con cá thay đổi một cách khó nhận ra. Chúng to ra và dài ra bằng nửa ngón tay út. Tôi cũng không rõ đây là loại cá gì. Trông thì giống cá bảy màu, nhưng không phải. Mình chúng trong suốt. Hai con cá lớn, giờ đây mỗi con có thêm một cái đuôi xoè ra màu đỏ chót. Nàng bảo, thế này thì bọn mình phải quan tâm đến lũ cá con thôi, không chúng thiếu thức ăn mà chết mất!

Ngay hôm sau, trên đường đi ăn tối về, chúng tôi rẽ vào mua mấy nghìn giun cho lũ cá và háo hức đợi đến sáng thứ bẩy để cùng nhau đi mua thêm đồ thả vào bể cá. Từ hôm phát hiện ra đàn cá con, về đến nhà là nàng xà ngay xuống ngay tầng hầm ngồi ngắm đàn cá.

Sáng thứ bảy cũng đến. Tôi và nàng lang thang cả nửa ngày mua đủ các thứ. Nào là vòi sục, thiết bị lọc nước, cây xanh, đá cuội, đá con. Hỏi ra thì mới biết đàn cá đang tung tăng trong bể bấy lâu có tên là Cá thuỷ tinh. Tôi mua thêm ba chục con cá nữa thả thêm nào, mỗi loại năm đôi. Chúng tôi hăm hở kỳ cọ đá, cắm thiết bị lọc nước, thả cây, thả cá vào. Ngắm nhìn những con cá nho nhỏ nhiều màu sắc khác nhau tung tăng bơi lội. Tôi thấy thế là tôi và vợ tôi có thêm một việc phải quan tâm chung là chăm lo cho lũ cá khỏi bị đói.

Nàng có vẻ yêu lũ cá thuỷ tinh nhất. Vì chúng là những cư dân lâu đời ở cái bể này. Và theo như nàng nghĩ, nàng nói, thì nó là hiện thân của sự sinh sôi nảy nở và sự may mắn khi chúng tôi dọn đến đây. Tôi luôn gọi nàng là con người của ngày hôm qua, mỗi khi nàng ra cái vẻ triết lý mùi mẫn như thế. “Làm gì đến nỗi thế!”, nàng nói, “Phải rất yêu những khoảnh khắc mình đang sống thì mới có được một cái cảm giác sở hữu vĩnh viễn tất cả các giây phút trong đời mình. Anh đừng có ghen tị, vì chẳng có gì quý giá hơn hiện tại cả. Trân trọng và yêu thương hiện tại có nghĩa là đã sống tốt cho cả quá khứ và tương lai đấy chứ”. Nàng ra vẻ như vậy. Còn tôi bật cười rất vô tư, câu này tôi vẫn nghe quen quen ở đâu đó. Tôi hiểu, nàng là người sống tình cảm, nhiều lo âu và có trách nhiệm cho dù cái vẻ bên ngoài lúc nào cũng như chỉ chực thay đổi một điều gì đó.

Mỗi ngày đám cá lại lớn thêm một tí. Cái này phải kể đến công sức của một cậu nhân viên trong công ty. Cậu ta yêu lũ cá hệt như hai chúng tôi. Cứ cách hai hôm lại thấy cậu đến văn phòng đem theo một túi giun làm quà cho chúng. Còn nàng, nàng có thêm thói quen là cho cá ăn mỗi khi về đến nhà. Lắm khi tôi phát bực vì cái tính phóng khoáng không phải lối của nàng. Cá đã ăn giun cả ngày, chiều tối nàng về lại cho chúng ăn thêm một thứ thức ăn giống như bánh đa có mùi tanh tanh của tảo biển. Và cái tính phóng khoáng vô lối ấy của nàng đôi lúc đã gián tiếp gây ra cái chết của một vài con cá vàng phàm ăn tục uống. Tôi góp ý, thì nàng cười nhăn nhở, và lý giải một cách dã man rằng, “Mấy con cá đấy ngu ngốc thế thì chết sớm là phải rồi. Mới cả, vợ ghét cá vàng, nên mới cho chúng nó ăn nhiều đấy!”. Thật tôi không biết phải nói gì ngoài cách véo tai nàng mấy cái cho bõ ghét.

“Ôi, tự nhiên bọn cá thuỷ tinh chửa một loạt!” Nàng hoan hỉ báo tin cho tôi biết. Thử làm một phép tính xem, hai con cá F1 cho ra đời độ hai chục con F2, rồi gần chục con F2 chửa, rồi mỗi con lại cho ra độ hai chục con F3 nữa. Tôi thầm nghĩ, cứ cái đà này khéo bể nhung nhúc toàn là cá thuỷ tinh.

Từ hôm biết có nhiều con cá thuỷ tinh đang mang bầu (nàng gọi thế), nàng rất chăm chỉ quan sát chúng. Giống như mẹ chồng chăm sóc nàng dâu lúc sắp có cháu nội. Cứ liên tục như thế một thời gian, nàng buồn rầu quả quyết với tôi là có nhiều con đã đẻ rồi, nhưng không thấy cá F3 đâu. Rồi nàng đổ tại và nghi ngờ một trong hai bọn hung thủ mang tên “Cá se cam” và “Cá mú đen” ở trong bể. Nàng nói, bọn se cam dạo này to nhanh quá, mười con thì cả mười con đều to béo, đi đâu cũng sùng sục cả đàn. Thả thức ăn xuống thì nhoằng một cái đớp ngọn lấy miếng mồi. Con cá mú to thì đen sì trông như con quái vật, nhưng nó có vẻ hiền lành và ăn uống rất từ tốn. Nàng quả quyết se cam là hung thủ ăn cá thuỷ tinh sơ sinh. Tôi gạt phắt đi, trong suy nghĩ của tôi, cả mấy loại cá tôi thả trong bể đều là cá nhỏ và hiền lành. Nàng bực lắm. Cuối cùng, một hôm tôi đành xác nhận là sự nghi ngờ của nàng đã đúng. Cậu nhân viên và tôi đã để tâm chú ý. Có hôm sáng ra rõ ràng nhìn thấy một đám cá thuỷ tinh li ti mới đẻ thế mà đến chiều kiểm tra lại, chúng biến đâu sạch.

Nàng ra cửa hàng bán cá, hỏi rõ lại về đặc tính của loài se cam rồi ấm ức, rõ ràng bọn se cam là hung thủ ăn thịt cá thuỷ tinh sơ sinh và là nguyên nhân vì sao có những vết rách trên những cái đuôi đỏ chót kiều diễm của bọn cá thuỷ tinh mẹ và bọn cá bẩy màu. Tôi tưởng nàng sẽ bắt tôi vớt hết bọn se cam ra khỏi bể, nhưng nàng lại chẳng định làm gì cả. Nàng bảo, cố gắng cho bọn se cam ăn no hơn nữa, chắc chúng sẽ không ăn thịt cá F3 của nàng. Tôi thích bọn se cam vì chúng đẹp, mạnh khoẻ và luôn bơi thành đàn rất hùng dũng. Tuy là cá nước ngọt, nhưng nhìn hệt như cá nước mặn. Tôi cũng kệ, đang chờ xem sắp tới có lượt cá F3 nào bị ăn thịt hay không.

Mùa đông đang đến ngoài kia. Vợ tôi bắt tôi phải làm cho xong căn bếp. Và tôi cũng chiều nàng, làm cho nàng một căn bếp ngay trên sân thượng, sát căn phòng chúng tôi ở. Nàng phấn khởi lắm, viết cả blog và hỏi thăm tiến độ mỗi ngày.

Có một điều, tôi nhận ra, có lẽ một hai tuần này nàng hay nói cười và nhẹ nhõm hơn hẳn. Vì bể cá, vì căn bếp, hay vì nàng đã xác định không chuyển chỗ làm, yên tâm với công việc và chờ đợt tăng lương mới?

Tôi vẫn hay đọc blog của nàng mỗi ngày. Blog là thói quen nàng khó từ bỏ với lý do để quên bớt đi công việc của nàng là một đống khô khan và tính toán. Nàng có một con người khác, thật hơn, liên quan đến nhạc nhẽo, hay suy nghĩ vớ vẩn và viết lách linh tinh. Đó cũng là cách duy nhất để nàng cảm thấy vẫn được chia sẻ và giao lưu với mấy người bạn thân thiết của nàng.

Lại nói đến chuyện blog. Tôi cũng tự hỏi, liệu nàng có xa rời cuộc sống hiện hữu quá hay không khi mà nàng không thể từ bỏ thói quen lên internet vào đọc blog của bạn bè hay thỉnh thoảng chát chít với mấy người bạn cũ. Nàng luôn đề cao và yêu quý những người bạn này. Thú thực sau một vài lần gặp, và đọc trên blog, tôi cũng thấy họ là một nhóm có thể chia sẻ với nhau về mặt tinh thần, có nhiều thói quen và sự quan tâm giống nhau. Có thời gian tất cả bọn họ đã ngồi thân thiết bên nhau trong một quán cà phê cũ hay một quán rượu ở Hà nội. Sau đó mỗi người hoặc ở lại, hoặc rời xa để đi trên con đường riêng của mình, và rồi bây giờ thường xuyên quan tâm giãi bày trên cái chỗ 360 độ loanh quanh này.

Liệu nàng có xa rời cuộc sống hiện hữu quá không? Nàng luôn trả lời là không. Vì nàng coi đó là một phần trong cuộc sống thật của nàng. Nàng có nhu cầu vào internet, có nhu cầu viết lách một cái vớ va vớ vẩn gì đó, thường thì toàn là những cái lo âu, hãi sợ, xao xuyến, cô đơn của riêng mình nàng. Điều đó không có nghĩa là cái gì nàng viết trên blog cũng thật sự tồn tại trong cuộc sống offline của nàng, và ngược lại. Nàng không có ý định bỏ đi thói quen ấy. Theo nàng, đó cũng là một cách để nàng sống thật hơn với con người bên trong của mình. Con người bên ngoài, nàng đóng vai nhân viên phòng Tín dụng trong một Ngân hàng Nhật buồn tẻ và kỳ dị.

Quay lại với cái bể cá của chúng tôi. Niềm quan tâm chung của chúng tôi. Sáng nay nàng bảo, sau giờ chiều tôi đến đón nàng ở ABC vì nàng sẽ đi khám phụ khoa và hỏi ý kiến bác sỹ về việc chuẩn bị cho kế hoạch sinh con. Cái dự định mang tính chủ động này có vẻ hơi khác lạ so với cá tính của nàng. Có vẻ như, nàng bắt đầu có ý định chăm sóc đến bản thân mình một cách có ý thức hơn.

Nàng thuộc loại người không biết chăm sóc tỉ mẩn đến bản thân mình. Bằng chứng là cả một năm nay, sau đợt tiêm kháng sinh vì ho nặng, mặt nàng nổi mụn, nhưng tôi giục chán chê nàng mới chịu đi chăm sóc da mặt. Đi được vài lần lại bỏ. Vẫn biết, tôi yêu nàng vì cá tính và quan điểm sống của nàng chứ không đơn giản chỉ vì da mặt nàng nhẵn nhụi, vì nụ cười hiền lành, vì cái mũi hếch bướng bỉnh, hay vì đôi mắt biết nói của nàng. Nhưng nhiều khi tôi thấy bực mình, thấy xót xa cho cái sự lười biếng của nàng. Với nàng, việc da nổi mụn và xấu xí đi chưa bao giờ làm nàng phát hoảng như nhiều cô gái khác. Để thanh minh cho mình, nàng nói: “Con người không tồn tại bởi lẽ con người trong thế giới và bởi lẽ có vị trí của nó trong thế giới, mà vị trí con người trong thế giới chỉ đích thực có thể có được do con người tồn tại với tư cách là con người và do bản chất con người của nó.” Nghe có đau đầu không?

Nàng đi làm rồi. Bây giờ tôi đang đứng ngắm bể cá. Cả se cam lẫn thuỷ tinh đều vẫn tung tăng một cách khoẻ mạnh. Mấy con thuỷ tinh mang bầu to bơi hơi chậm hơn những con khác một chút. Tôi nghĩ đến chuyện vớt chúng ra và thả riêng vào cái bể thuỷ tinh mới mua chiều qua. Nhưng nghĩ thế nào, lại kệ.

Lo âu, xao xuyến, sợ hãi và cô đơn nhiều khi cũng là một cái gì đó đơn giản. Nó giúp ta được thoát khỏi cái cảm giác bị giam giữ trong một đời sống tẻ nhạt thường ngày. Tôi nhìn lũ cá, và mỉm cười khi nhớ đến cái lè lưỡi của vợ tôi sáng nay.

GT.

(vớ vẩn trong giờ nghỉ trưa 29.11.06)

- The Wind-Up Bird Chronicle by Haruki Murakami-

Lại một trận cúm nữa (*)

Posted by giangtrang on 2 June 2010 | 3 responses

Con bạn lớp Đại học mình nửa đêm bên Mẽo không ngủ được lôi em Giang Trang (2001) ra bật băng. 9 năm trôi qua rồi, kinh thật. Hồi xưa ngoài Trở lại làng gốm (2001) thì mình cũng thích mấy bài của bác Đạt - Gạt tàn đầy, đi nghe rock show toàn mang Sony walkman ra thu lại :-D  

Ôi 9 năm 9 năm. Hôm nọ các bạn rủ nhau đi xem bói ôn lại một thời tuổi trẻ 9 năm về trước. Bà thầy bói bảo mình sắp sửa đến vận có công việc mới nhiều tiền. Xưa đi xem bói, cô Mai chỉ chăm chăm nói chuyện tình duyên . Nay đi xem bói, cô Tịnh bỏ qua đoạn tình duyên vào thẳng vấn đề kiếm tiền.  Thôi tạm hoãn chuyện tiền với tình, khoảng thời gian này quyết tâm bỏ trống tí tởn tìm một thứ chưa dám làm (và tưởng như đã mất), đấy là sờ râu – ông – nghệ thuật :-D

——

(*) Sáng nay chính thức lan truyền thêm trận cúm tiếp theo. Bạn Tròn và bạn Bơ sữa đều phải rửa mũi và uống thuốc. Còn mình có vẻ khỏe và khỏi đến nơi rồi :-D

Con yêu mẹ

Posted by giangtrang on 31 May 2010 | 6 responses

 

Tối qua mẹ về đến nhà, cơm xong thì bố phải xuống xưởng gỗ có chút việc. Mẹ đánh răng rửa mặt thay quần áo ngủ cho em xong, trong lúc đợi mẹ đánh răng, em đứng ở cửa toilet hào hứng: Mẹ Trang ơi mẹ Trang, con yêu mẹ lắm. Yêu nhiều…nhiều…nhiều thế này này (lại vòng tay lên trời ôm ra không trung). Mẹ đánh răng xong mẹ đi ngủ mẹ ôm Hạnh Nguyên nhé!

Mẹ sướng quá đánh răng thật nhanh để vào ôm hun đồng chí rối rít, rồi tắt đèn và hai mẹ con lăn kềnh ra đệm. Đồng chí trèo lên bụng mẹ vuốt má mẹ, nàng mở giọng tâm sự: Con sắp đi học trường mới mẹ ạ! Mẹ (hơi ngạc nhiên): Sao con biết? Nguyên: Bố đạp xe chở Nguyên đi xem trường mới sau nhà rồi, có bể bơi to lắm mẹ ạ. Mẹ: Thế con có đồng ý không? Nguyên: Con đồng ý mẹ ạ, trường mới gần nhà, bố bảo sẽ tốt hơn mẹ ạ. Mẹ: Nếu vậy con có nhớ trường Koalahouse và hai mẹ ở lớp không? Nguyên bò lên áp má vào mẹ, em thủ thỉ: Con nhớ mẹ ạ. Nhưng bố bảo còn học trường Koalahouse một kỳ nữa. Thỉnh thoảng sẽ đến thăm anh Tun, mẹ Minh Anh, mẹ Thắm mẹ ạ. Mẹ thơm đồng chí rối rít mẹ ồi ồi, con chó con của mẹ bà già thế. Sau màn sến thì chuyển sang màn cù nhau rồi lăn quay ra ngủ. (Dạo này Nguyên rất tiến bộ, hết giờ chơi đánh răng rửa mặt xong bố mẹ bảo đi ngủ là ngủ được ngay, đúng giờ, không cần bố mẹ hát ru, xoa lưng hay đọc truyện thật lâu như trước)

11h 30 bố Hải về. Bố mở cửa hơi mạnh và em thức dậy. Nguyên bảo: Bố Hải có vào ngủ với con không ạ? Bố: Con đợi bố tí nhé! Ngay lập tức nàng đổi giọng: Mẹ Trang ra ghế nằm ngủ đi!!

Ặc ặc ranh con, hễ bố về là hắt hủi  mẹ ngay lập tức! Như mọi khi nàng lại chen vào giữa bố mẹ. Nàng lấy tay đẩy mặt mẹ quay ra ngoài, mẹ không được quay mặt vào bố. Sau đó nàng rúc nách bố ngủ khỉ. Mẹ đành thở dài lầm bầm nghĩ đùa (như cái bác gì chú Cương kể ấy) là nàng có biết nàng đã chiếm hữu chồng tôi hơn 2 năm nay rồi không :-D

———————

Hôm nay 1.6. Chúc nàng và tất cả các bạn nhí có tuổi thơ luôn hạnh phúc cùng bố và mẹ nhé!

Con yêu Mẹ
Xuân Quỳnh

Con yêu mẹ bằng ông trời
Rộng lắm không bao giờ hết

- Thế thì làm sao con biết
Là trời ở những nơi đâu
Trời rất rộng lại rất cao
Mẹ mong bao giờ con tới!

- Con yêu mẹ bằng Hà nội
Để nhớ mẹ con tìm đi
Từ phố này đến phố kia
Là con gặp ngay được mẹ

- Hà nội còn là rộng quá
Các đường như nhện giăng tơ
Nào những phố này phố kia
Gặp mẹ làm sao gặp hết!

- Con yêu mẹ bằng trường học
Suốt ngày con ở đấy thôi
Lúc con học, lúc con chơi
Là con cũng đều có mẹ

- Nhưng tối con về nhà ngủ
Thế là con lại xa trường
Còn mẹ ở lại một mình
Thì mẹ nhớ con lắm đấy

Tình mẹ cứ là hay nhớ
Lúc nào cũng muốn bên con
Giá có cái gì gần hơn
Con yêu mẹ bằng cái đó

- À mẹ ơi có con dế
Luôn trong bao diêm con đây
Mở ra là con thấy ngay
Con yêu mẹ bằng con dế

Đêm nước cuốn – Phạm Quang Trần Minh

Posted by giangtrang on 30 May 2010 | 10 responses

Bài viết của bác Thiên Ca – Facebook http://www.facebook.com/profile.php?id=1210278801#!/profile.php?id=1210278801

——–

Album: Đêm nước cuốn – Phạm Quang Trần Minh – Tuyệt tác của âm nhạc Việt Nam

 Share

 Yesterday at 7:13pm
Nếu có ai hỏi, album nhạc Việt Nam nào tôi thấy hay nhất, tôi không ngần ngại nói ngay đó là Đêm nước cuốn của Phạm Quang Trần Minh (Minh xù).

Đây là link để nghe Đêm nước Cuốn:
http://www.esnips.com/web/DemNuocCuon

http://nhac.vietgiaitri.com/album-nhac/dem-nuoc-cuon-672.vgt
……………………

“Bao năm xa quay về vẫn đồng không đầy cát. Cát trắng, bạc màu áo người làng quê tôi…” (Đêm nước cuốn). Ở Việt Nam có lẽ ít nhạc sĩ nào viết nhạc về làng quê Việt Nam với lối đặc tả thô ráp như Phạm Quang Trần Minh.

Album mở đầu trong tiếng trống percusion và tiếng guitar thùng tí tách như những giọt mưa đổ tràn vào kỷ niệm: “Ngày xưa còn bé tôi đi trên con đường đê, và tôi còn nhớ mưa bay theo những cánh diều. Ai mang theo gió để nâng đôi cánh diều…” (Cánh diều chiều mưa). Giọng hát ram ráp, sâu lắng của ca sĩ Lan Hương (5 Dòng Kẻ) cùng tiếng guitar khoan thai của tác giả. Một bản ballad đẹp và trong lành mỹ mãn cho sự khởi đầu bất cứ đĩa nhạc nào.

Ngay sau đó khán giả giật mình với những âm thanh blues grass điệu nghệ từ chiếc guitar thùng. Luyến láy, mê đắm, dội vào tai những sóng âm hiếm khi được nghe – ngay cả với những fan âm nhạc quốc tế khó tính. Hà Nội xa xưa hiện về trong ký ức giản dị: “Chiều trên phố ngày hè nóng rát, cô bán hàng rong hây hây má hồng. Ngồi soi bóng bên hồ cô hát khe khẽ vẳng đưa, khúc hát thời yếm đào…” (Cô bán hàng rong). Giọng hát của tác giả chất chứa nhiều hoài niệm, nghèn nghẹn thả hồn trong từng ca từ. Khán giả như ở giữa trưa hè nắng nóng bỗng có ly chè sen thơm ngồi trong công viên, ngắm những gánh hàng rong một thời đã xa trong ký ức tuổi thơ.

Liên tục những ca khúc Blues mộc mạc tái hiện làng quê Việt Nam hay những con đường Hà Nội một thời. Vừa xa, vừa gần, khán giả lạc vào thế giới âm nhạc kỳ lạ của Trần Minh.

Thu qua, Trở lại làng gốm, Đêm nước cuốn… những dấu ấn về một Hà Nội vừa thực, vừa mơ, cổ xưa đầy lãng mạn… đủ để làm chùng lòng bất cứ ai từng yêu và mơ về Hà Nội. Những ca khúc được anh viết trong nỗi khắc khoải thầm lặng, mong khắc họa một cách chân thực ký ức tuổi thơ đẹp đẽ và dữ dội về làng quên năm xưa. Những cảm xúc đan xen nhau kỳ ảo trải dài suốt bốn mùa, có lúc khán giả gặp cảm xúc tuyệt đẹp của mùa thu đang trôi qua mắt, không thể níu kéo: Mưa rơi trong âm thầm, hàng cây xào xạc lá vọng về từng cơn gió mùa… (Thu qua). Tiếng thời gian trôi chậm rãi được đặc tả bằng tiếng đàn phím trong vắt, từng nốt, từng nốt….

Hầu hết các ca khúc trong album Đêm nước cuốn của Phạm Quang Trần Minh đều được chơi mộc với guitar thùng và trống percusion – ngẫu hứng và truyền cảm. Chất blues grass tự sự, giản dị được tác giả thổi hồn qua tiếng guitar luyến láy, cách tân. Với kỹ thuật của một tay guitar lead sừng sỏ một thời trong ban nhạc Rock gần như là đầu tiên của Hà Nội – Những Bậc Thang, khán giả cảm giác như đang nghe một album nhạc đồng quê của Mỹ nhưng lại vô cùng gần gũi với gánh hàng rong, triền đê, cánh diều của nông thôn Việt Nam…

Đêm nước cuốn của Minh xuất hiện trên thị trường vào cuối năm 2005. Một album mang tính cách mạng trong lịch sử ghi âm Việt Nam – một tuyệt tác đẳng cấp Hi – end không thể thiếu trong bộ sưu tập của bạn. Nhưng hơn hết đó là hồn quê hương, xứ sở được hát lên một cách trân trọng với nỗi ấp ủ, trăn trở suốt nhiều năm của tác giả.

……………..

Thật tiếc vì điều kiện khó khăn nên album không được phát hành rộng rãi. Mình nhớ hồi đó mua được Đêm nước cuốn là vì tới 135 Hàng Bông lùng đĩa Rock, ông chủ quán mở bài đầu Cánh diều chiều mưa – ca khúc dễ nghe nhất, dịu ngọt nhất của album để… câu khách. (Sau này Cánh diều chiều mưa được cover lại nhiều lần và được nhiều người yêu thích. Nhưng những ca khúc khác trong album lại gần như mất tích, thật tiếc). Mình bảo ông chủ chuyển bài nhưng cụ nhất định không chịu. Mua đĩa về và nghe đến bài thứ 2 thì mình choáng.
Không thua kém bất cứ một đĩa nhạc quốc tế nào mình từng nghe. Cả hội bạn của mình cũng bị mình đầu độc nghe đĩa này mê mải.

Phải đến vài năm sau có dịp gặp anh Minh Xù, khi mình và Tuấn Gà lên HN nhờ người phối khí mấy bài hát của Tuấn.

Nhà anh ở phố Quán Sứ, ngõ nhỏ, nhà cổ im ắng (ngoài tiếng con chó cưng của anh sủa nhặng lên). Anh Minh nhìn giản dị, dễ mến với phong cách ăn mặc cổ điển rất Liên Xô cũ. Trông anh như kẻ lạc vào thế kỷ 21, phiêu lãng và ấm áp.

Lần trước anh vào SG chơi nhạc thử nghiệm với anh Nhật Tân thì mình lại bận không đi xem được, thật tiếc. Mình mong anh sẽ còn cho ra mắt những đĩa nhạc như Đêm nước cuốn.

Đại bác (*)

Posted by giangtrang on 27 May 2010 | 4 responses

Sau 10 năm đã có thể nhìn ảnh cũ không nhận ra mặt bạn thân. Nhìn mặt  bạn không thân chẳng nhớ ra tên. Và tệ hại hơn là  quên ngày sinh nhật của bạn cũ trong khi bạn chưa bao giờ quên chúc mừng sinh nhật mình :p

Sau 10 năm và rất lâu không liên lạc tâm sự chợt nhận được 1 cú điện thoại chừng 1 tiếng rưỡi đồng hồ của một người bạn thân (bạn gái, từng rất gắn bó) kể rằng 10 năm bạn đi khỏi Hà nội giờ giật mình thấy như một cái chớp mắt khi bố mẹ già ở nhà đã qua tuổi 60 mà đang dắt nhau ra tòa lần thứ 3 cũng chưa xong. Một trong hai người già muốn enjoy cuộc sống mới, cuộc sống ít có sự vắng mặt hơn. Nếu không có sự hiện hữu của con cái thì gia đình chắc không được gọi là một gia đình.

 ”Người chết cũ phải nhường chỗ cho người chết mới” (Những mối tình nực cười – Milan Kundera). Đọc để một lần nữa thấm thía rằng thời gian và tuổi trẻ trên thực tế qua đi nhanh chóng hơn nhiều so với những gì người ta vẫn thường nghĩ. Ký ức chỉ có thể kéo dài ảo tưởng của tuổi trẻ trong tâm hồn. Nhưng ký ức không thể nuôi dưỡng tình yêu để đánh bại hoàn toàn sự lão hoá mà con người (trong một khoảnh khắc khát khao nào đó) đã lầm tưởng rằng có thể quên đi quy luật già cỗi rất đỗi hiển nhiên này.

“mà thuyền vẫn sông mà xanh vẫn cỏ
mà đời vẫn say mà hồn vẫn gió
có thương có nhớ có khóc có cười
có cái chớp mắt đã nghìn năm trôi”

————

(*) Tôi còn phải nhớ từ này rất lâu, nickname do một người bạn cũ gọi, đến giờ cũng không hiểu bạn gọi mình theo nghĩa gì. Lấy làm tiêu đề vì lúc gõ entry này đang văng vẳng ca từ Đại bác ru đêm (Trịnh Công Sơn).

Từ 18 đến 30, ta đã lớn và Puskin đã chết:

Vẫn có em bên đời by haitron.

The return – Gu Cheng

Posted by giangtrang on 26 May 2010 | No responses

 

The Return
Gu Cheng

don’t go to sleep, don’t
Dear, the road is long yet
don’t go too near
the forest’s enticements, don’t lose hope

write the address
in snowmelt on your hand
or lean on my shoulder
as we pass the hazy morning

lifting the transparent storm curtain
we’ll arrive at where we are from
a green disk of land
around an old pagoda

there I will guard
your weary dreams
and drive off the flocks of nights
leaving only bronze drums, and the sun

as beyond the pagoda
tiny waves quietly
crawl up the beach
and draw back trembling

Bản dịch của anh Linh:

Trở về
Cố Thành (Trung Quốc)

Đừng ngủ, đừng, em
Em yêu, đường còn dài
Đừng đến gần cạm bẫy của rừng
Đừng mất hy vọng

Hãy viết địa chỉ
Lên tuyết ướt trên tay
Dựa vai anh
Khi mình qua ban mai sương phủ

Vén bức màn bão giông trong suốt
Mình sẽ đến nơi mình từ đó ra đi
Một vạt đất xanh
Quanh ngôi chùa cổ

Ở nơi đấy, anh sẽ đứng gác
Canh giấc mơ em ưu phiền
Xua đi những bầy đêm tối
Chỉ còn lại trống đồng, và mặt trời

Ở bên ngoài ngôi chùa
Những con sóng nhỏ xíu
Lặng lẽ bò lên bờ biển
Rồi run rẩy rút về.

Nơi ngộ nhận bắt đầu (Nguyễn Chí Hoan)

Posted by giangtrang on 22 May 2010 | No responses
Về Vô tri của Milan Kundera:

Nơi ngộ nhận bắt đầu

Người ta, thông thường, có những lúc đã nghĩ họ gắn nối với nhau bởi đã có cùng những trải nghiệm ư? “Chính đó là nơi sự ngộ nhận bắt đầu” (tr.134). Milan Kundera giải thích tình thế ấy bằng một lập luận giản đơn nghiệt ngã về cái logic giản đơn và nghiệt ngã của sự khác biệt giữa các tâm trí con người, sự khác biệt “bất bình đẳng bất công và gây phẫn nộ” (tr.135).Nói là giản đơn vẫn không đầy đủ: đấy là lời giải thích của sự sáng suốt mang tính chất toán học, mà vẻ đẹp chính xác đến từng từ chặt chẽ minh bạch của văn thể không cho phép tranh cãi: đừng có ngộ nhận!Vô tri là một biện luận nghịch thường làm phát lộ tình thế ngộ nhận tràn lan từ thập niên cuối cùng của thế kỷ XX, và xa hơn nữa về cả hai phía thời gian.

Nhưng đó không phải là sự Ngộ nhận mà Albert Camus cáo giác năm 1944, không còn chỉ là một cảm thức về tình trạng vô nghĩa đến “phi lý” của cái quen được gọi là số phận, cái phạm trù mơ hồ độc nhất về Tồn tại.

Milan Kundera loại bỏ những kích thước có vẻ siêu hình của tình thế ngộ nhận, hay nói đúng hơn, thay cái tầm vóc siêu hình truyền thống đã kết thúc với triết học về Tồn tại bằng các viễn tượng hậu-Kafka của tầm nhìn về nhân vị – một phiên bản muộn của “thân phận con người”.

Hay có lẽ là một phiên bản cuối thế kỷ hòa trộn cả sự lần mò trong tăm tối của Lâu đài lẫn sự luẩn quẩn mênh mông của Ulysse – dĩ nhiên đã mang phong cách Milan Kundera: thế giới trở nên chật hẹp hay con người trở thành nhỏ bé không phải vì nó chật hẹp hay nhỏ bé, mà bởi nó trở thành hữu hạn, ngay cả và nhất là những sự vĩ đại hữu hạn mà tình thế ngộ nhận cho nó thành lớn lao vô hạn.

Ulysse, người anh hùng huyền thoại của Odyssée, vào đoạn cuối hành trình phiêu lưu từ Troie trở về Ithaque quê hương sau hai mươi năm xa cách, đã dạt vào hòn đảo của nữ thần Calypso, dạt vào bẫy tình mặn nồng vô lo đầy lạc thú sẵn sàng lưu giữ hầu hạ chàng mãi mãi, thế nhưng Ulysse vẫn dứt áo – “chàng đã chọn cuộc trở về. Chàng đã thích tôn sùng cái biết (cuộc trở về) hơn là sự khám phá đầy say mê cái không biết (cuộc phiêu lưu). Chàng đã thích cái hữu hạn (bởi cuộc trở về cũng chính là hòa giải với tính chất hữu hạn của cuộc đời) hơn là cái vô hạn (bởi cuộc phiêu lưu không bao giờ có chiều hướng kết thúc)” (tr.10-11).

Chàng đã chọn cái luân lý tình cảm nền tảng của nhân vị: lòng thủy chung, mối giao cảm bền vững cốt yếu của một thiết chế cốt yếu – hôn nhân – hơn là vị thế dan díu với thế giới chư thần.

Nhưng hãy khoan đặt cược vào một kết luận từ đoạn ngụy biện tinh xảo này.

Kundera sẽ cho thấy một tình huống lặp lại huyền thoại: nhân vật Gustaf, người chồng Thụy Điển của nhân vật Irena dân Séc nhập cư ở Pháp, khi cùng Irena làm “Cuộc Trở Về Vĩ Đại” (tr.7), trở về Prague sau “Cách mạng Nhung” 1989, đã rơi vào cuộc dan díu với nhân vật bà mẹ vợ, với lời hứa từ bà nhân tình mới này: “Anh có thể khi nào anh muốn… Với tôi, anh được tự do” (tr.201); và thế là anh thấy niềm sung sướng bình yên “mà anh chưa bao giờ có được: tình yêu-nghỉ ngơi; tình yêu-lãng quên; tình yêu-đào thoát; tình yêu-vô lo; tình yêu-vô nghĩa lý” (tr.203).

Nhân vật Gustaf đã tìm được lối đến Lâu đài ư? Hay huyền thoại đã suy đồi trở về nhân tính? Hay, đơn giản, đó chưa phải là thí dụ cuối cùng về ngộ nhận…

Ulysse của James Joyce làm lại cuộc phiêu lưu vĩ đại chỉ trong một ngày và trong một căn nhà: thế giới không chỉ hữu hạn mà còn khép kín, nhưng ba người trên một con tàu đó mang cả thế giới trong mình.

Ulysse trong Vô tri chỉ còn là một bên đối thoại của Kundera và các nhân vật của ông: cuộc phiêu lưu vĩ đại đã chấm dứt, bây giờ là “Cuộc Trở Về Vĩ Đại”; mà xét trên phương diện thực tiễn cuộc phiêu lưu đó chính là cuộc-trở-về, vì nó không có mục đích nào khác.

Đối thoại dựng lên trên cái mục đích có vẻ hiển nhiên đó, và trên cái câu trả lời có vẻ hiển nhiên: đứa con trai lưu lạc trở về…, người đàn ông trở về với người vợ thân yêu…, ngôi nhà tuổi thơ…, sau những năm lang thang… (tr.7), tóm lại, người ta trở về với những mối giao cảm nền tảng và bền vững nhất, cái tạo nên thân phận và trước hết là tạo nên con người.

Cần một chút lưu ý: dịch giả đã đưa một khái niệm có tính mô tả về việc những nhân vật người Séc ở đây bỏ ra nước ngoài sau sự kiện 1968, đó là “xuất cư” – chữ “xuất” có thể mang hàm nghĩa: bị ra đi bắt buộc; và như vậy, đối sánh với “trở về”, ta thấy rằng kẻ “xuất cư” trở nên “lưu vong”: bị chia cắt, tan rã, mất bản thể.

Vậy thì “trở về” tái ngộ?

Kundera hỏi đến một bên đối thoại khác: chính là Ngôn ngữ. Bởi chính ngôn từ và chỉ có ngôn từ mới mô tả được các mối giao cảm, làm cho chúng hiện diện.

Và ông chỉ ra chỗ sợi mà nàng Pénélope chung thủy giấu đi để che mắt bọn cầu hôn: trong tiếng Hy Lạp thì “trở về” và “đau đớn” tạo nên”hoài nhớ”, và “hoài nhớ” của người Tây Ban Nha là một phái sinh từ “bất tri” của tiếng Latinh; vậy là “Dưới ánh sáng của từ nguyên học, hoài nhớ trông như thể là sự đau đớn của vô tri. Em ở xa, anh không biết em đã ra sao. Quê tôi xa quá, tôi không biết chuyện gì đang xảy ra ở đó” (tr.8).

Vậy thì “trở về” tái ngộ?

Và đấy là câu chuyện của bên đối thoại chính: hai nhân vật người Séc đã xuất cư sang Pháp và Đan Mạch, (một anh chàng Thụy Điển cũng xuất cư nhưng để trốn cảnh gia đình), và những nhân vật người thân, bạn bè của họ – những người vẫn ở lại, những người có vẻ sẽ là những nàng Pénélope, những con chó già, những tấm áo dệt hoài chưa xong suốt hai mươi năm vẫn chờ đón họ.

Nhưng đón họ là bộ mặt khác của vô tri: bạn bè, người thân, tất cả đều không hỏi han về chuyện họ đã làm gì, đã sống ra sao. Nhân vật Irena: tôi đã quên mất họ là ai; họ thì không quan tâm tôi đã trở thành người như thế nào (tr.179); nhân vật Josef trở về ngôi nhà gia đình cũ, gặp vợ chồng người anh ruột, thấy rằng: với họ anh không tồn tại nữa, anh là một người chết không có tên trên bia mộ (tr.56).

Thiên sử thi về “Cuộc Trở Về Vĩ Đại” tan vỡ vào những cảnh cô độc, một cuộc lưu vong tiếp tục, một cuộc lưu vong tại chỗ; nàng Pénélope-châu Âu đã già rồi, đầy thành kiến.

Và đầy ngộ nhận. Cả từ phía chàng Ulysse vừa thức dậy, trên bờ biển Ithaque quê hương.

Bởi, có lẽ, ít nhất là, họ đã trải nghiệm hai-mươi-năm-chia-rẽ vừa qua một cách khác nhau, rất khác biệt.

Bên đối thoại nữa của Vô tri là Thời gian. Lại vẫn không phải cái thời gian như là chiều kích của Tồn tại: chuyện siêu hình đó thuộc về “những sinh quyển quá cao” (tr.155).

Milan Kundera chọn nói với Arnold Schoenberg, Trường phái Vienne, những chuỗi âm bán cung phá bỏ cân bằng… nhưng không phải để nói về âm nhạc.

Mà dường như bởi âm nhạc là thứ nghệ thuật thời tính cao nhất, là một nền tảng văn hóa đặc trưng Âu châu nhất, cũng như sử thi Odyssée, và trong cái thế kỷ vừa trôi đi thì Schoenberg là người đã vượt lên thời đại mình xa nhất.

Như là mang bóng dáng của một nhà tiên tri: “Năm 1921, Schoenberg tuyên bố rằng, nhờ ông, âm nhạc Đức trong một trăm năm sắp tới vẫn sẽ là bá chủ thế giới” (tr.154). Thế nhưng, âm nhạc của ông trở nên thịnh hành chỉ trong hai thập niên sau khi ông mất năm 1951, “sau đó nữa nó rời khỏi các phòng hòa nhạc và khỏi ký ức.” – Tại sao? – “Schoenberg không hề tự đánh giá mình quá cao. Ông đã đánh giá tương lai quá cao” (tr.155) – Đó có thể là một cách nói: ông đánh giá thời gian quá thấp – Không phải vì một sai lầm trong tư duy, mà vì tư duy “dù có trí tuệ tới đâu… vẫn luôn luôn là thiển cận đối với những điều, không có lý do cũng không lôgic, diễn ra ở phía dưới…” (tr.155).

Ngộ nhận, vẫn không tránh được.

Đó là một nghịch biện, bởi lẽ trong tác phẩm của Milan Kundera, trong cuộc đối thoại của ông với hư vô cũng như với các cuốn sách khác, các nhân vật, thì logic không bao giờ vắng mặt lấy mảy may.

Sự sáng suốt không đem lại gì ngoài nỗi đau. Kundera nói với cố nhà thơ Sec nổi tiếng Jan Skacel rằng ông đã nhầm lẫn khi nói tới một nỗi buồn về đất nước bị “Đế quốc Phương Đông” thâu tóm, một nỗi buồn mà nhà thơ định dựng thành một túp lều và tự nhốt mình vào đó ba trăm năm “không mở cửa cho ai hết” – “Skacel viết những câu thơ ấy trong những năm bảy mươi và chết vào năm 1989, mùa thu” ngay trước khi nền lệ thuộc tan biến. “Mọi dự đoán đều nhầm lẫn, đó là một trong những điều chắc chắn hiếm hoi mà con người có được” (tr.15) – Kundera bảo, người ta chỉ có thể chắc chắn về hiện tại nơi bản thân mình mà thôi.

Nhưng khi cân nhắc lại lần cuối trong cuốn sách này chủ đề Thời gian với Skacel, Schoenberg và Igor Stravinski, Kundera đi đến một kết luận rằng đã không biết tương lai thì cũng không thể nói là biết được hiện tại: “Bởi vì làm cách nào mà người không biết tương lai lại có thể hiểu được ý nghĩa của hiện tại?”… (tr.154).

Một thế giới được mệnh danh là “Thế giới của Kafka” chỉ vừa mới qua đi.

Milan Kundera không thấy có chàng Ulysse nào trở về từ cuộc chiến Troie đó, mà ông gọi là “thế chiến thứ ba” (tr.12). “Cuộc Trở Về Vĩ Đại”, hiểu theo nghĩa nào, mới hay cũ, cũng chỉ là một Nỗi Hoài Nhớ Vĩ Đại – một trùng ngôn kiểu Kundera.Và khi chuyển vị cái vô tri về tương lai thành cái vô tri về hiện tại (mà như vậy, quá khứ cũng rơi vào trùng ngôn về Hoài nhớ), như vừa trích ở trên, ta đã thấy một thế giới hậu-Kafka ở ngay trước mặt.

Nguyễn Chí Hoan

Oh, đồ cũ (*)

Posted by giangtrang on 20 May 2010 | 7 responses

1.

Thơ cho những ngày đang sống

Sớm thức dậy bước chân ra ngoài cửa
Cỏ trước nhà cứ xanh nõn xanh non
Lòng chúng ta còn chút buồn cỏn con
Thế mà cũng xanh tràn ra lênh láng
Cho em xin một chỗ quỳ thầm kín
Góc cho anh và một góc cho em
Mỗi khi anh sợ những ngôn ngữ chơ vơ
Mà em viết, trong lặng thinh, em viết
Em vẫn thường đi qua những đường phố rỗng đông người
Để về nắm lại bàn tay anh của mỗi chiều bỏng cháy
Thời gian có đôi khi ngừng trôi trong điệu Blue cỏ xanh màu nghi ngại
Của những giận hờn năm tháng rẫy lên nhau
Em đã từng bỏ trống hết cả cuộc đời
Chuyện có anh cũng nghĩ chỉ như là giấc mộng
Nhưng lẽ nào anh không biết
Em cần anh nhiều hơn tất cả những gì bỏ lại phía sau mình
Có bao nhiêu quá khứ, bao nhiêu tương lai
Em chỉ nghĩ không gì dài bằng những ngày mình đang sống
Thời gian có xoay tròn trong tan vỡ
Cũng sẽ lại bắt đầu từ một cái siết tay
Nhiều khi tỉnh dậy em thèm hát lại một lời hát buồn
Trong lúc ngồi sau anh lang thang trên một đường hoang thị trấn
Con đường hoang đầy vơi nỗi buồn tỉnh lẻ
Hoang hoải một trời xanh
Rồi anh chạm thật sâu vào nỗi cô độc của em
Nỗi cô độc em mang theo từ cái vẫy tay đầu tiên chào thế giới
Nhìn vào mắt nhau
Em thấy một tình yêu tự nhiên như lời nói
Hôm qua với hôm nay cầm tay
Chúng mình cùng nhau trôi vào ngày tháng
Sớm thức dậy bước chân ra ngoài cửa
Hương cỏ tóc em-tóc anh
Nhìn vào mắt anh thật sâu
Như nhìn vào vũ trụ

Mùa thu úp mặt cười bỡ ngỡ
Em bỗng thành hạt cát nhỏ nhoi.

9.2006

2.

Tháng ba, Hà nội – Hoa và Đất

Em đang đi trên đường Hà Nội
Giữa tháng ba bừng giấc ngủ im lìm
Con tim nhỏ rì rào truyền tìm trăm ngả
Về đây anh – lòng người yêu đất nở hoa
Đất như thơ chiu chắt tự bao giờ
Mặt trời đến là long lanh toả sáng
Em hiểu đất như hồn anh trải rộng
Nặng ân tình Hà Nội đã thầm gieo
Hoa Sưa đang thắp đầy lối em đi
Như lụa trắng dâng trời xanh mải miết
Phố bỗng căng niềm da diết
Thời gian nghẹn ngào trong lá biếc xôn xao
Anh có biết ,
Tháng ba những cây bàng đơn côi
Rễ vẫn hút cái ngọt ngào của đất
Lá lất phất bay
Như những bàn tay
Vẫy vẫy
Về đây anh ,
Hà Nội chiều nay
Gặp cô hàng quẩy gánh
Hoa hồng tươi như gương mặt cuộc đời
Giấu những dòng nhựa mạnh
Vuợt thời gian đem đến phố xa
Từ Nghi Tàm, Quảng Bá
Hương mộc mạc thanh tao 
Hoa Hà Nội gìn giữ lòng Hà Nội
Cho những phần Hà Nội ở nơi xa .
3.2002

3.

Những buổi sáng

Ngủ dậy
Buổi sáng
Đã bớt tiếng chim sau hè
Tiếng mõ chùa rộn rã
Con thạch sùng sau tấm kính cửa
Sáng nay cũng chợt có đôi
Thời gian chẳng qua nhanh
Thời gian đang im lặng
Thế mà đã muốn ngồi thắp nến
Cho món quà sinh nhật đầu tiên
Ấm thêm những ngày không mong tuổi

Buổi sáng
Đứng ngoài ban công
Nhìn chằm chặp những bánh xe quay ngun ngút
Con thơ thích chí ríu rít cười
Những người khách qua đường
Như là
Cố ngước lên
Qua khoé mắt tò mò

Những ngọn đèn tắt buổi sáng
Phòng thu âm u như giấc ngủ
Tiếng Clar người nghệ sỹ già phiêu đãng
Lạnh như khèn đám ma
Rồi giọng hát cất lên
Và chết lịm đi
Vì đẩy một nốt cao lạc phách
Vì ghì chặt trong lòng quá nhiều khao khát
Khao khát như con dao
Mang ra để cắt đứt mọi đường tình
Bass guitar u lì lẳng xuống sàn
Từng âm thanh rấm rứt
Rút ruột ra vò bằng một vài tiếng phô
Buổi sáng
Muốn giữ lại chút thiền tâm
Để còn nối tiếp những mong chờ
Thế là
Những bản demo ở lại
một mình
trong ổ data
Ca hát thành cuộc chơi nửa vời
Đắm say nhưng phải kết dần vòng hoa
chối từ

10.2008

————–

(*) Trong ngày hè nóng nực ở Sài Gòn, đọc thơ tự do miền Nam trước giải phóng. Nửa đêm đi ăn ốc Gái về tự nhiên hơi hoang mang. Về lôi đồ cũ ra đọc, thấy có những phút giây mình đã mong manh làm thơ.

Chiều mai có thể là một buổi quan trọng xem bước tiếp theo công việc sẽ thế nào, tùy thuộc vào run rủi (và tất nhiên tùy thuộc vào mình là chính). Nhưng chẳng hiểu sao lại mong cứ vất va vất vưởng thế này thêm một thời gian nữa để có cơ hội thử lại cái gì đó đã mất cho khỏi hoài tiếc thêm một lần.

Đồ cũ trong máy có cả “Nỗi buồn chiến tranh” với những đoạn rất đẹp. Thế này:

” Bất chấp chiến tranh kinh khủng, bất chấp bạo tàn và ô nhục, bất chấp sự rơm rác của những định kiến và của những giáo điều gò khuôn cuộc sống của con người, Phương của anh vĩnh viễn trẻ trung, vĩnh viễn ở ngoài thời gian, vĩnh viễn ở bên ngoài mọi thời buổi. Vĩnh viễn nàng tuyệt đẹp, đẹp không chung một nét với bất kỳ một kiểu đẹp nào mà đời từng được biết. Nàng như là thảo nguyên vừa qua một mùa mưa lướt vào mùa gió, cuồn cuộn sóng cỏ xô bờ, rợp trời hoa cúc tơ hồng bay. Nàng xinh đẹp, mê dại và bất kham, hấp dẫn đến lịm người bởi sắc đẹp kì ảo và không lường, đẹp một cách đau lòng, đẹp như thể một sắc đẹp bị chấn thương, như thể một sắc đẹp lâm nguy, mấp mé bên bờ vực.
Rất nhiều năm sau này, trong một đêm chìm đắm vào những thất vọng khô cằn. Kiên mơ thấy đời mình hoá thân thành một dòng sông trôi chảy trước mặt để đưa anh về vùng chết, thì đúng giây phút cuối cùng sắp buông rơi mình, Kiên lại chợt nghe thấy tiếng gọi của Phương từ buổi hoàng hôn cay đắng năm xua cất lên và lay thức anh. Tiếng gọi cuối cùng ấy của mối tình đầu cũng đồng là vang âm đã nhập tâm về một cuộc đời hạnh phúc, một tương lai tươi sáng mặc dù đã bị bỏ lỡ, đã bị buông rơi nhưng không hề mất đi, mãi mãi còn ở đó, chờ đợi anh trên đường quá khứ.
Trải ra vô tận trước mắt anh bốn mươi năm đã qua của cuộc đời. Kỷ niệm, vô vàn kỷ niệm vẫy gọi và thôi thúc anh trên đường. Dĩ vãng không điểm tận cùng và dĩ vãng là vĩnh viễn thuỷ chung, với tình bạn, tình anh em, tình đồng chí, và nói chung, bất diệt những tình nguời.
Mãi mãi anh bị cuốn hút về những đốm lửa trong không gian trải dài đến cuối chân trời quá khứ. Những đốm lửa chiến tranh đầu tiên trong đời, vệt sáng của cuộc phiêu lưu đầu tiên và cũng là tia sáng của tình yêu rọi lên từ đáy xa sâu thẳm thời thơ ấu.”

Thơ tự do miền Nam(*)

Posted by giangtrang on 20 May 2010 | 4 responses

Thơ tình mùa hạ
Đào Trường Phúc
Nắng ngọt lịm trên sân trường trống không
Trận lá nào đang rơi theo điệu nhạc ve sầu ?
Tôi ngồi một mình đây -
Và chiều buồn bã vừa mang mùa hạ tới
Điếu thuốc cháy lạnh lùng nơi hành lang.
Mặt kính đục
Những ô cửa sổ không nói một lời gì
Cuộc từ biệt bắt đầu bằng tiếng cây lá kia
Lay động hoài trí nhớ
Cây lá đang sào sạc trong trí nhớ anh
Em thấy không
Nắng mùa hè năm nay ngọt ngào hơn mọi năm
Bờ dốc cũ – những viên sỏi tròn long lanh
Đưa anh về đó
Một chiếc cầu thang – rồi một chiếc cầu thang
Rồi một chiếc cầu thang
Buổi chiều ở đó, mùa hè, những mái nhà thấp xuống
Dưới con đường kia, giòng sông chảy ngang qua
những ánh đèn vừa thắp trên thuyền
Và lũ chim sẻ đã trở về khóm cây ven bờ nước
Buổi chiều ở đó, lần đầu tiên anh nói yêu em
Lần đầu tiên anh kể lể những ước mơ lẻ loi cuộc đời
ta
Trên bầu trời xanh thẫm
Một vì sao mới mọc
Anh biết lắm
Đời sống chúng ta nào phải ở đây
Bởi những đêm hỏa châu mở đường cho giờ giới
nghiêm – thả dù xuống mặt đất cằn cỗi những lời bom
đạn
Anh biết lắm
Giấc mơ chúng ta nào phải ở đây
Bởi những thây người đứng lên, quay một vòng, ngã
xuống
Bởi những giọt nước mắt nóng chưa kịp khô trên bộ
áo đầy máu me
Anh biết lắm
Hãy nhìn anh không bằng ánh sáng hỏa châu rọi
đường trong đêm sương mù
Hãy nhìn anh không như đôi mắt van lơn trước hầm
giây thép gai
Hãy nhìn anh bằng ánh sáng tình yêu ta chứa chan
vùng trời cũ
Nơi cái chết đóng vai một tên hề xa lạ
Nơi những người ngã xuống sẽ sống lại
Nhìn anh yêu em
Nơi ở đó giấc mơ chúng ta là một tinh cầu cô đơn
trong mưa bão
Rồi mùa hạ cũng trôi qua, phải không
Như gió heo may rồi cũng đến một lần
Rồi giấc mơ cũng trôi qua, phải không
Như những người thân yêu rồi cũng chết một lần
Rồi tuổi trẻ cũng phai nhòa, phải không
Như bản nhạc cũ chỉ nghe một lần
Phải không, phải không Dung
Cho anh gọi nốt tên em trong những cơn mơ tuổi trẻ
Bây giờ là tháng tư
Mùa này những bờ ruộng cũ đang bắt đầu ngập nước
Những thân dừa đang bắt đầu ngả bóng dài xuống
vùng cỏ may
Hãy trải áo ngồi
Anh sẽ hát em nghe một bản tình khúc cũ
Như anh sẽ viết những bài thơ tình mùa hạ
Vẽ thế giới chúng ta
Những cánh đồng nắng hanh, hàng cây sao rất cao
trái đợi chờ chĩu nặng
Vẽ chân dung bạn bè chúng ta
Những hoang đảo đầy cỏ khô nơi tuổi thơ ngây đánh
mất
Vẽ quê hương chúng ta
Những con đường đầy hoa sấu dẫn tới mặt hồ đêm
Nơi anh và em sẽ trở về một lần
Đặt bàn tay lên lưng con chim én buồn rầu thời chia
cách
Bây giờ lá tháng tư
Mùa này những căn nhà bỏ hoang trên sườn đồi vừa
thức giấc
Những viên đá già nua đầy rong rêu cũng vừa lăn
xuống chân đồi buổi chiều
Đợi chờ đàn bò non gõ móng buồn tìm đến
Bây giờ là tháng tư
Gió cao nguyên thổi lạnh qua hàng thông xám dưới
trời sao
Anh sẽ dạo một khúc lục huyền cầm nói về
những ước mơ sông Ngân Hà hằng đêm băng xuống
trên tay
Ôi những ước mơ lẻ loi mãi cuộc đời ta
Nồng nàn trong hơi thở vô cùng
Màu mắt tím
Bây giờ là tháng tư
Mùa này vùng biển xanh vừa lẫn vào hư không
Hư không là nỗi nhớ nhung của loài sứa dại ẩn mình
trong hốc đá
Hư không là cuộc tình buồn những con thuyền lênh
đênh trong mặt trăng
Và bóng tối thời tuổi trẻ chúng ta nằm trên bãi cát
vàng đợi thủy triều mang đi vào miền trời quạnh quẽ
nơi mọi người nhắc nhở:
Bây giờ là tháng tư
Anh bắt đầu yêu em
Phải rồi mùa hạ không bao giờ chấm dứt
Những tia nắng vàng sẽ thơm mãi trong hồn, làm ánh
sáng để anh đưa em qua những đường phố quạnh hiu
về từng căn nhà anh đã sống. Anh sẽ dẫn em lên
chiếc cầu thang đứt khúc, nói về câu chuyện của mỗi
bực thang vẫn thủ thỉ cùng anh suốt những ngày
tháng cũ, nơi mà những bạn bè anh từng đứa một ra
đi bỏ quên lại tiếng khẩu cầm thơ ngây dìu dặt trong
gió buốt đêm đông
Con phố nhỏ những chuyến xe đò chạy qua vùng
sương sớm đưa ngày kỷ niệm trôi theo một bản
rêverie
Phải rồi bản rêverie đó còn nghe không
Những căn nhà những bức tường bây giờ buồn hơn
điệu hát
Nếu là trời lạnh đầy ngày bão rớt
Bếp lửa cháy sau nhà
Những căn nhà những bếp lửa
Và những ước mơ lẻ loi trong suốt cuộc đời ta
Ngủ đi thôi
Bây giờ là đêm mùa hạ cây lá buồn vô cùng -
thắp một vì sao trên trời cao, nói một lời chưa nguôi:
Anh-bắt-đầu-yêu-em-từ-vì-sao-sáng-đó.
——-
(*) Thơ tự do miền Nam – tủ sách di sản văn học miền Nam

Mũi hếch

Posted by giangtrang on 17 May 2010 | 2 responses

Ảo 1:

Mũi hếch trực diện :D

Ảo 2: Ve ve ve hè về!

Hếch nghiêng :D